Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresi tarafından kiraya verilen taşınmazlara ilişkin peşin tahsil edilen kira bedellerinin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda izlenmediği görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın niteliğinin açıklandığı 286’ncı maddesinde, bu hesabın içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Anılan Yönetmeliğin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ilişkin işlemleri açıklayan 287’nci maddesinde, gelecek aylara ait olarak peşin tahsil edilen gelirlerin, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izleneceği; 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın işleyişini açıklayan 288’inci maddesinde ise, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabı’na kaydedileceği, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedileceği, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı bulunan tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği belirtilmiştir.

Aynı Yönetmelik’in 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na ilişkin işlemleri açıklayan 337’nci maddesinde, peşin tahsil edilen gelirlerden, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin bu hesaba alacak, bu hesapta kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.

Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin peşin olarak tahsil ettiği kira geliri aşağıdaki tabloda da görüldüğü üzere 6.386.000,00 TL’dir. Kamu İdaresi elde edilen kira gelirlerini bir bütün olarak değerlendirmekte, peşin tahsil edilen tutar ile ilgili dönem ayrıcı hesaplar kullanılmamaktadır. Mali tablolarda izleyen dönemlere ait gelirlerin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler hesaplarında izlenmemesi, 2024 yılı bilançosunda bu hesapların olması gerekenden daha düşük; faaliyet sonuçları tablosunda ise 600 Gelirler Hesabının olduğundan daha yüksek görünmesine sebebiyet vermekte olup, tahakkuk esaslı muhasebenin temel ilkelerinden olan dönemsellik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Tablo 9: Beş Yıllık Kirası Peşin Alınan Taşınmazların Listesi

Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.

Kamu İdaresi tarafından gelecek aylara ve yıllara ait olup peşin tahsil edilen kira alacaklarının vadelerine göre 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda muhasebeleştirilmesi ve mali tablolara aktarılması gerekmektedir.