|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı taşınmazların peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebe hesaplarında uygun şekilde izlenmediğini ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, peşin tahsil edilen gelirlerin, ilgili oldukları dönemlerde doğru hesaplarda kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, 346 taşınmazdan toplam 55.805.538,02 TL kira tahsilatı gerçekleştirilmiş ve 116 taşınmaza ait 19.618.186,95 TL’nin tamamı 600 Gelirler Hesabı’na kaydedilmiştir. Bu durum, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmamasıyla sonuçlanmıştır.
Peşin tahsil edilen kira gelirinin 10.783.299,32 TL’sinin gelecek yılın geliri olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, yıl sonu mali tablolarında 600 Gelirler Hesabı’nın fazla görünmesine sebep olmaktadır. Ayrıca, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kira bedellerinin de 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedilmediği belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu hesapların yönetmeliklere uygun şekilde işlenmesi için gerekli adımların atıldığını ve kayıtların 2024 yılının son çeyreğinden itibaren yapılmaya başlandığını belirtmiştir. Ancak, 2024 yılı mali tablolarında 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na kayıt yapılmadığı gözlemlenmiştir. Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesi, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından kiraya verilmiş olan bazı taşınmazlara ait peşin tahsil edilen bir yıllık kira bedellerinin tamamının dönem ayırıcı hesaplar kullanılmadan doğrudan gelir hesaplarında izlendiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın niteliğini açıklayan 286’ncı maddesinde, bu hesabın içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik’in 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ilişkin işlemleri açıklayan 287’nci maddesinde, gelecek aylara ait olarak peşin tahsil edilen gelirlerin, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izleneceği; 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın işleyişini açıklayan 288’inci maddesinde ise, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabı’na kaydedileceği, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedileceği, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na ilişkin işlemleri açıklayan 337’nci maddesinde, peşin tahsil edilen gelirlerden, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin bu hesaba alacak, bu hesapta kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde 346 taşınmazdan toplam 55.805.538,02 TL kira tahsilatının gerçekleştirildiği, bu taşınmazların 116’sına ait bir yıllık toplam 19.618.186,95 TL kira bedelinin peşin tahsil edildiği, 19.618.186,95 TL’nin tamamının 600 Gelirler Hesabı’na kaydedildiği ve 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na ise herhangi bir kayıt yapılmadığı belirlenmiştir. Peşin tahsil edilen 19.618.186,95 TL kira gelirinin, 10.783.299,32 TL’sinin gelecek yılın geliri olduğu ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda izlenmediği için bu durum, yıl sonu mali tablolarında 600 Gelirler Hesabı’nın 10.783.299,32 TL fazla görünmesine neden olmaktadır. Ayrıca yıl içerisinde, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kira bedellerinin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedilmediği ve hepsinin 600 Gelirler Hesabı’nda muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya konu olan hesapların Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak çalıştırılması için ilgili birimlerin kira detaylandırma çalışmalarının yapılması sonucunda gerekli kayıtların 2024 yılının son çeyreğinden itibaren yapılmaya başlandığı, kayıtların 2025 yılında da aksatılmadan sürdürüleceği belirtilmiştir. Ancak 2024 yılı mali tabloları incelendiğinde, 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesini teminen peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, mevzuatta düzenlendiği şekliyle dönemsellik ilkesine uygun olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.