|
ÖZET: Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebe hesaplarında dönemsellik ilkesine uygun olarak izlenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı büyükşehir ilçe belediyeleri tarafından kiraya verilen taşınmazların yıllık kira bedellerinin peşin olarak tahsil edilmesine rağmen, bu tutarların tamamı tahsilat tarihi itibarıyla 600 – Gelirler Hesabı’na kaydedilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, peşin tahsil edilen gelirlerin izlenmesi için belirli hesapların kullanılmasını öngörmektedir.
Yönetmelikte, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait kısmının 600 – Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380 – Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ve takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480 – Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, kiraya verilen taşınmazların kira bedellerinin sadece 600 – Gelirler Hesabı’na kaydedildiği, diğer hesaplara herhangi bir kayıt yapılmadığı ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, peşin tahsil edilen kiraların ilgili dönemlerle ilişkilendirilmeden gelir kaydedilmesi konusunda düzeltici kayıtların yapılacağını belirtmiştir. Gelecek yıllarda dönem ayırıcı işlemlerin gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Bu durum, muhasebe uygulamalarının doğru bir şekilde yürütülmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarece kiraya verilen bazı taşınmazların yıllık kira bedellerinin sözleşmesi gereği peşin tahsil edildiği ancak tahsil edilen tutarların tamamının tahsilat tarihi itibariyle 600 – Gelirler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı” başlıklı 286’ıncı maddesinde hesabın, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı, 288’inci maddesinde, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının bu hesaba, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100- Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabı’na alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabı’na borç, ayrıca 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı olan tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin ise bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği belirtilmektedir.
Söz konusu Yönetmelik’in 335’inci maddesinde ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nın, dönem içinde tahsil edilen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dahil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 337’nci maddesine göre de, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan tahsil edilen tutarın tamamının 800-Bütçe Gelirleri Hesabı’na alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabı’na borç, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, kiraya verilen taşınmazların kira bedellerinin, sözleşmesi gereği yıllık (12 aylık) peşin tahsil edildiği; peşin tahsil edilen tutarın tahsil edilen bu tutarın tamamının tahsilat tarihi itibariyle 600-Gelirler Hesabı’na kaydedildiği, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ve 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, peşin tahsil edilen kiralarda, kiranın ertesi yıllara ait olan kısımlarının ilgili dönemlerle ilişkilendirilmeden gelir kaydedilmesi hususunda düzeltici kayıtların yapılmakta olduğunu, müteakip yıllarda dönem ayırıcı işlemlerin yerine getireleceğini belirtilmiştir.
Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na alacak, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabında kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir.