|
ÖZET: Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebe hesaplarında dönemsellik ilkesine uygun olarak izlenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı taşınmazların yıllık kira bedelleri peşin olarak alınmış, ancak bu tutarların tamamı tahsilat tarihi itibarıyla 600-Gelirler Hesabı’na kaydedilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, peşin tahsil edilen gelirlerin izlenmesi için 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın kullanılmasını öngörmektedir. Ayrıca, tahsil edilen gelirlerin belirli kısımlarının ilgili hesaplara kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, tarla olarak kiraya verilen taşınmazların yıllık kira bedellerinin toplam 28.690.052,04 TL olduğu ve bu tutarın tamamının 600 Gelirler Hesabı’na kaydedildiği, 380 ve 480 nolu hesaplara herhangi bir kayıt yapılmadığı anlaşılmıştır. Kamu İdaresi, peşin tahsil edilen kira gelirlerinin aylara ve yıllara göre izlenmesi için gerekli muhasebe kayıtlarının yapılmaya başlandığını belirtmiştir. Ancak, bu durumun 2024 mali yılı itibarıyla devam ettiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebe kayıtları, ilgili yönetmelik hükümlerine uygun şekilde düzenlenmemiştir. Bu durum, gelirlerin doğru bir şekilde izlenmesi açısından önemli bir eksiklik teşkil etmektedir. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarece kiraya verilen bazı taşınmazların yıllık kira bedellerinin sözleşmesi gereği peşin tahsil edildiği ancak tahsil edilen tutarların tamamının tahsilat tarihi itibariyle 600-Gelirler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı” başlıklı 286’ıncı maddesinde hesabın, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı, 288’inci maddesinde, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının bu hesaba, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100- Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabı’na alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabı’na borç, ayrıca 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı olan tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin ise bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği belirtilmektedir.
Söz konusu Yönetmelik’in 335’inci maddesinde ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nın, dönem içinde tahsil edilen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dahil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 337’nci maddesine göre de, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan tahsil edilen tutarın tamamının 800-Bütçe Gelirleri Hesabı’na alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabı’na borç, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, kiraya verilen taşınmazlardan tarla olarak kullanılanların kira bedellerinin, sözleşmesi gereği yıllık (12 aylık) peşin tahsil edildiği; peşin tahsil edilen tutarın 28.690.052,04 TL olduğu ve tahsil edilen bu tutarın tamamının tahsilat tarihi itibariyle 600 Gelirler Hesabı’na kaydedildiği, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ve 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, peşin tahsil edilen kira gelirlerinden aylara ve yıllara göre tahakkuk ettirilmesi gereken tutarların 380 ve 480 nolu Hesaplarda izlenmesi için gerekli muhasebe kayıtlarının yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir. Ancak bulgu konusu husus 2024 mali yılı itibarıyle devam etmektedir.
Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na alacak, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabında kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir.