|
ÖZET: Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebe hesaplarında dönemsellik ilkesine uygun olarak izlenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri tarafından kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen peşin kira bedellerinin, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun şekilde kaydedilmediği ortaya çıkmıştır. Yönetmelik, peşin tahsil edilen gelirlerin hangi hesaplarda izleneceğini ve tahakkuk ettirilmesi gereken tutarların nasıl kaydedileceğini detaylı bir şekilde açıklamaktadır.
Denetim sırasında, peşin ödenen kira bedellerinin 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedilmediği belirlenmiştir. İdare, bu durum üzerine peşin tahsil edilen kira bedellerinin dönem ayırıcı hesaplarda izlenmesine yönelik bir uygulama başlattığını bildirmiştir. Ancak, bu uygulamanın mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğine dair herhangi bir kanıt sunulmamıştır. Sonuç olarak, peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebe hesaplarında doğru bir şekilde izlenmesi, yasal gerekliliklerin yerine getirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir unsurdur. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarece kiraya verilen taşınmazlardan kira bedelleri peşin tahsil edilenlere ilişkin muhasebe kaydının dönemsellik ilkesine uygun olarak kaydedilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın niteliğini açıklayan 286’ncı maddesinde; bu hesabın içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan fakat gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ilişkin işlemleri açıklayan 287’nci maddesinde, gelecek aylara ait olarak peşin tahsil edilen gelirlerin, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izleneceği; 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın işleyişini açıklayan 288’inci maddesinde ise, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabı’na kaydedileceği, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedileceği, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na ilişkin işlemleri açıklayan 337’nci maddesinde, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin bu hesaba alacak, bu hesapta kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, kira bedelinin İdareye peşin olarak ödendiği kiralamalarda 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ve 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; peşin tahsil edilen kira bedellerinin dönem ayırıcı hesaplarda izlenmesi uygulamasına başlandığı ifade edilmiştir. Ancak uygulamanın mevzuatına uygun olarak belirtildiği şekilde yapıldığına yönelik herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, peşin tahsil edilen kira bedellerinin dönem ayırıcı hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.