ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin peşin tahsil edilen kira gelirlerini muhasebe hesaplarında dönemsellik ilkesine uygun bir şekilde kaydetmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde tanımlanan dönemsellik kavramı, kamu idarelerinin faaliyet sonuçlarının belirli dönemlerde bağımsız olarak raporlanmasını gerektirmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, peşin tahsil edilen gelirlerin nasıl izlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.

İncelemeler sonucunda, peşin tahsil edilen kira bedelinin ilgili yılda doğrudan gider olarak kaydedildiği ve 380 ile 480 No.lu hesaplarda izlenmediği ortaya çıkmıştır. Bu durum, bilançoda 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın 920.000 TL, 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nın ise 1.740.000 TL eksik görünmesine yol açmıştır. Dolayısıyla, bu yanlış muhasebeleştirme, mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir.

Sonuç olarak, kamu idaresinin peşin tahsil edilen gelirleri dönemsellik ilkesi çerçevesinde uygun muhasebe hesaplarında izleme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu durum, mali raporların güvenilirliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresi tarafından tesis edilen işletme hakkına ilişkin kira bedelinin peşin tahsil edilmesine rağmen dönemsellik ilkesine uygun olarak Gelecek Yıllara/Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda izlenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde tanımlanan “Dönemsellik” kavramına göre kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanması ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nı düzenleyen “Hesaba İlişkin İşlemler” başlıklı 287’nci maddesinde; bu hesabın, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın İşleyişi” başlıklı 288’inci maddesinde ise peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabı’nda, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının 380 No.lu hesapta, içinde bulunulan faaliyet yılını takip eden yıllarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin ise 480 No.lu hesapta izleneceği ifade edilmiştir. Ayrıca, tahakkukunun gerçekleşmesine bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirlerin, dönem sonunda 480 No.lu hesaptan 380 No.lu hesaba aktarılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede ise tesis edilen işletme hakkı dolayısıyla peşin tahsil edilen kira bedelinin ilgili yılda doğrudan giderleştirildiği, 380 ve 480 No.lu hesaplarda izlenmediği tespit edilmiştir.
İdare tarafından peşin tahsil edilen gelirlerin dönemsellik ilkesi uyarınca muhasebeleştirilmemesi nedeniyle bilançoda 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı 920.000 TL, 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı ise 1.740.000 TL eksik tutar ile yer almaktadır. Bu durum, mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilemektedir.
Kamu İdaresi tarafından peşin tahsil edilen gelirlerin, dönemsellik ilkesi uyarınca ilgili muhasebe hesaplarında izlemesi gerekmektedir.