|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı il belediyeleri tarafından kiraya verilen taşınmazların yıllık kira bedellerinin peşin veya üçer aylık dönemler halinde tahsil edilmesine rağmen, bu gelirlerin muhasebe kayıtlarında uygun bir şekilde izlenmediği tespit edilmiştir. Tahsil edilen tutarların tamamı, tahsilat tarihi itibarıyla 600-Gelirler Hesabı’na kaydedilmiş, ancak 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı gibi diğer hesaplara herhangi bir kayıt yapılmamıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, peşin tahsil edilen gelirlerin muhasebe hesaplarında nasıl izlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Yönetmeliğin ilgili maddelerine göre, içinde bulunulan döneme ait olan kısmın 600-Gelirler Hesabı’na, gelecekte tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ve takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemelerde, kiraya verilen taşınmazlardan bazıları için peşin tahsil edilen kira gelirlerinin bu kurallara uygun olarak kaydedilmediği ortaya çıkmıştır. Özellikle, 128 taşınmazdan bazıları için yıllık peşin tahsil edilen tutarın 50.404,14 TL, üçer aylık peşin tahsil edilen tutarın ise 4.749.442,84 TL olduğu belirlenmiştir. Ancak, bu tutarların tamamı 600-Gelirler Hesabı’na kaydedilmiş, diğer hesaplara ilişkin gerekli kayıtlar yapılmamıştır. Bu durum, muhasebe süreçlerinin doğru bir şekilde yürütülmediğini göstermektedir. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresince kiraya verilen bazı taşınmazların yıllık kira bedellerinin sözleşmesi gereği peşin veya üçer aylık aralıklarla tahsil edildiği ancak tahsil edilen tutarların tamamının tahsilat tarihi itibariyle 600-Gelirler Hesabı’na kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı” başlıklı 286’ncı maddesinde, hesabın içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan, ancak gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı, 288’inci maddesinde, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının bu hesaba, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabı’na alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabı’na borç, ayrıca 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı olan tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin ise bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği belirtilmektedir.
Söz konusu Yönetmeliğin 335’inci maddesinde ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nın, dönem içinde tahsil edilen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına dahil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 337’nci maddesinde ise, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan tahsil edilen tutarın tamamının 800-Bütçe Gelirleri Hesabı’na alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabı’na borç, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği belirtilmektedir.
Yapılan incelemede, tarla olarak kiraya verilen 128 adet taşınmazdan bazılarının kira bedellerinin sözleşmesi gereği yıllık (12 aylık) peşin tahsil edildiği, peşin tahsil edilen tutarın 50.404,14 TL olduğu, bazılarının ise kira bedellerinin sözleşmesi gereği üçer aylık dönemler itibarıyla peşin tahsil edildiği, bu şekilde peşin tahsil edilen tutarın da 4.749.442,84 TL olduğu ve tahsil edilen bu tutarların tamamının tahsilat tarihi itibariyle 600-Gelirler Hesabı’na kaydedildiği, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na ve 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir.
Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabı’na, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na alacak; 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesapta kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir.