|
ÖZET: Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebeleştirilmesiyle ilgili olarak, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda önemli bulgulara ulaşılmıştır. İl Belediyesi İdaresi, kiraya verilen taşınmazların kira bedellerini peşin olarak tahsil etmekte ve bu tutarların tamamını tahsilat tarihi itibarıyla 600 Gelirler Hesabına kaydetmektedir. Ancak, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 286. maddesi gereğince, peşin tahsil edilen gelirlerin vadesine göre doğru hesaplarda izlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yönetmelik, peşin tahsil edilen gelirlerin içinde bulunulan aya ait kısmının 600 Gelirler Hesabına, gelecek aylara ait olanların 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına ve takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına kaydedilmesini öngörmektedir. Yapılan denetimlerde, 9.310.283,25 TL tutarındaki peşin kira gelirinin tamamının yanlışlıkla 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Belediye, peşin tahsil edilen kira gelirlerinin doğru hesaplarda izlenmesi için gerekli adımları atacağını belirtmiş, ancak daha önceki denetim raporlarında bu konuda herhangi bir ilerleme kaydedilmediği anlaşılmıştır. Bu durum, kamu idaresinin muhasebe süreçlerinde dönemsellik ilkesine uygun hareket etmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Vadesine Göre Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından kiraya verilen bazı taşınmazların kira bedellerinin, sözleşmesi gereği peşin tahsil edildiği ve tahsil edilen tutarın tamamının tahsilat tarihi itibarıyla 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 286’ncı maddesinde; 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabının, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yönetmelik’in 288’inci maddesine göre; peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmı 600 Gelirler Hesabına, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmı 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç; ayrıca, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabında kayıtlı olan tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin ise bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Diğer yandan, Yönetmelik’in 335’inci maddesinde; 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının, dönem içinde tahsil edilen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in 337’nci maddesine göre; peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabına, gelecek aylarda tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak; tahsil edilen tutarın tamamı 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan tahsil edilen tutarın tamamı 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç; bu hesapta kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların dönem sonunda bu hesaba borç, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan inceleme sonucunda; İdare tarafından kiraya verilen bazı taşınmazların tüm kira bedellerinin peşin tahsil edildiği, peşin tahsil edilen 9.310.283,25 TL’nin tamamının ise 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Söz konusu husus 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da bulgu konusu olarak yer almış ancak Belediye tarafından gerekli çalışma yapılmamıştır.
Kamu İdaresi cevabında, peşin tahsil edilen kira gelirlerinin vadesine göre ilgili hesaplarda izlenmesi için kayıt altına alınacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri doğrultusunda, İdare tarafından kiraya verilen taşınmazlara ilişkin sözleşmesi gereği peşin tahsil edilen kira bedellerinin dönemsellik ilkesine uygun olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.