|
ÖZET: Peşin taşınmaz satışlarında, hatalı bir şekilde 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’nın kullanıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılına ait Sayıştay denetim raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gerçekleştirdiği 21 adet arsa satışının toplam 17.986.300,00 TL değerinde olduğunu ve bu satışların peşin yapılmasına rağmen ilgili hesabın yanlış bir biçimde çalıştırıldığını ortaya koymaktadır. İdare, bu satışların kaydını yaparken önce 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’nı borçlu, ardından alacaklı olarak işlemekte ve sonrasında 102-Banka Hesabı’na borç kaydı yapmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı, yalnızca maddi duran varlıkların taksitli satışları için kullanılmalıdır. Peşin satış işlemlerinde ise, doğrudan 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı’na borç kaydı yapılmalı ve ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilmelidir. Ayrıca, aradaki olumlu farkın 600-Gelirler Hesabı’nda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, idarenin muhasebe işlemlerinin mevzuata uygunluğunu sorgulamakta ve gerekli düzeltmelerin yapılması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Peşin Yapılan Taşınmaz Satışlarında Hatalı Olarak Diğer Faaliyet Alacakları Hesabının Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Peşin yapılan taşınmaz satışlarında Diğer Faaliyet Alacakları Hesabının Kullanıldığı görülmüştür.
İdare tarafından peşin olarak yapılan taşınmaz satışlarının tamamında 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı önce borçlu daha sonra alacaklı çalıştırılmakta; akabinde, bu hesaba alacak kaydı yapılırken 102-Banka Hesabı’na borç kaydı yapılmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 97’nci maddesinde, bu hesabın mahalli idarelere ait maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacaklar ile yukarıdaki hesapların kapsamına girmeyen ve bir yıl içerisinde tahsil edilmesi gereken diğer çeşitli faaliyet alacaklarının izlenmesi için kullanılacağı;
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 98’inci maddesinde, maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacaklar ile diğer faaliyet alacaklarından bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gereken tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden dönemlerde tahsili gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına kaydedilerek izleneceği ve duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında kayıtlı tutarlardan, dönem sonlarında vadesi bir yılın altına inenlerin bu hesaba aktarılacağı;
“Hesabın işleyişi” başlıklı 99’uncu maddesinde ise, maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda; satış bedelinden tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlardan bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gerekenlerin bu hesaba, bir yıldan daha uzun bir süre içerisinde tahsili gerekenlerin 227-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz farkın ve mevzuatı gereğince diğer kamu idarelerine ayrılması gereken payların 630-Giderler Hesabına, ayrılmış olan birikmiş amortisman tutarlarının 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç; maddi duran varlığın kayıtlı değerinin ilgili maddi duran varlık hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu farkın 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği ve bu hesapta kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilatın bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği,
İfade edilmiştir.
İdarenin taşınmaz işlemlerinin incelenmesi neticesinde; 2024 yılında yapılan 21 adet 17.986.300,00 Tl tutarındaki arsa satış işleminin tamamında, satışların peşin yapılmasına rağmen, 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’nın hatalı olarak çalıştırılması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun düşmemektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre söz konusu hesabın İdareye ait taşınmazların taksitle satılması durumunda kullanılması; peşin yapılan taşınmaz satış işlemlerinin ise, doğrudan 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilerek aradaki olumlu farkın 600 bütçe gelirleri hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.