| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla yürütülen hayvancılık, gelir getirici ve sosyal konut projelerine ilişkin alacakların Fon muhasebesinde takip edilmediğini ortaya koymuştur. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, bu alacakların muhasebe sisteminde izlenmesi gerekmekte olup, 1.386.930.283,2 TL tahsil edilememiş alacak bulunduğu tespit edilmiştir. |
BULGU: Proje Alacaklarının Fon Muhasebesinde Takip Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Fon kaynaklarından Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla kullandırılan hayvancılık projeleri, gelir getirici projeler ve sosyal konut projelerine ilişkin alacakların Fon muhasebesinde takip edilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun geçici 11’inci maddesinin değişik üçüncü fıkrasında “… Fonların muhasebesi de bu Kanunun öngördüğü muhasebe sistemine göre yürütülür.” denilmektedir.
Aynı Kanun’un “Müşterek fon hesabı” başlıklı ek 2’nci maddesinin son fıkrasında ise fon gelirlerinin tahsili, takibi, gelir kaydı, muhasebeleştirilmesi ve denetimine ilişkin süre, esas ve usûllerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edileceği ifade edilmiş olmakla birlikte henüz bir düzenleme yapılmamıştır. Dolayısıyla uygulamada fonların muhasebe iş ve işlemleri için Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan genel bütçeye ilişkin hesap planları kullanılmaktadır. Bunların yanı sıra Fonun muhasebe işlemlerinde 04.10.2017 tarihli Bakan oluruyla düzenlenen Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Muhasebe Yönergesi ve bu Yönerge kapsamında düzenlenen hesap planları esas alınmaktadır.
Fon’un muhasebe işlemleri Bütünleşik Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi aracılığıyla Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmektedir.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulunun 2017/5 sayılı kararı ile “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca Kırsal Alanda Sosyal Destek Projesi (KASDEP) ve Gelir Getirici Projeler kapsamında fayda sahiplerinden tahsil edilen geri ödemelerin ayrı bir hesapta tutulup, herhangi bir sosyal yardım proje ve programları için kullanılmayarak, tahsil edildiği ayı takip eden ayın sonuna kadar SYDT Fonunun ilgili banka hesabına iade edilmesi” şeklinde bir düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla söz konusu proje alacakları Fon alacağı niteliğinde olup muhasebe sisteminde takibinin sağlanması gerekmektedir.
Kırsal Alanda Sosyal Destek Projesi (KASDEP), gelir getirici projeler ile sosyal konut projeleri kapsamında, denetim dönemi itibarıyla İdareden alınan veriler doğrultusunda 1.386.930.283,2 TL tahsil edilememiş alacak bulunduğu anlaşılmıştır.
Fon’un 2022 yılına ilişkin mali tabloları incelendiğinde söz konusu proje alacaklarının tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmediği, dolayısıyla mali tablolarda takip edilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; 2015/2 No’lu Fon Kurulu İlke Kararı gereğince söz konusu projelere ilişkin Fondan gönderilen kaynakların Fon muhasebesinde gider olarak, vakıflarca da gelir olarak kaydedileceği, söz konusu proje tutarlarının vakıflar ile fayda sahipleri arasında borç/alacak ilişkisi olarak değerlendirileceği, 2017/5 sayılı Fon Kurulu İlke Kararı gereğince vakıflarca söz konusu projeler kapsamında fayda sahiplerinden tahsil edilen geri ödemelerin ayrı bir hesapta tutulacağı, herhangi bir sosyal yardım proje ve programları için kullanılmayarak tahsil edildiği ayı takip eden ayın sonuna kadar Fon’un ilgili banka hesabına iade edileceği, vakıflarca fayda sahiplerinden olan alacakların vadesine göre 121.01/221.01- Dönüşümlü Projelere İlişkin Alacak Senetleri hesaplarında takip edildiği, vakıflarca tahsil edilerek Fon hesabına gönderilen tutarların ise Fon muhasebesinde gelir olarak kaydedildiği, fayda sahiplerinden tahsil edilen tutarların Fon hesabına gönderimini sağlamayan vakıfların resmi yazı ile uyarıldığı ve takibinin yapıldığı, söz konusu proje tutarlarının Fon muhasebesindeki alacak hesaplarında izlenebilmesi için ilke kararı değişikliği gerektiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında atıf yapılan 2015/2 No’lu Fon Kurulu İlke Kararı’nda ayrıca SYDV’lerce tahsil edilen proje alacaklarının Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün izni dahilinde Fon hesaplarına iade edilmeksizin başka projelerde kullanılabilmesine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Ancak daha sonra 2017/5 sayılı Fon Kurulu İlke Kararı’nda bu düzenleme değiştirilerek SYDV’lerce tahsil edilen tutarların başka hiçbir amaç için kullanılmayarak takip eden ayın sonuna kadar Fon’un ilgili banka hesabına iade edilmesi kararlaştırılmıştır. Dolayısıyla SYDV’lerce projeler kapsamında fayda sahiplerinden tahsil edilen tutarlar Fon’un koşulsuz alacağı mahiyetindedir. Ayrıca 17.12.2010 tarihli Bakan Oluru ile yürürlüğe giren ve 04.10.2017 tarihli Bakan Oluru ile revize edilen SYDTF Muhasebe Yönergesi’nin 12’nci ve 15’inci maddelerinde de dönüşümlü proje uygulamaları kapsamında SYDV’lere daktarılan kaynaklardan tahsili öngörülen alacakların izlenmesi için 13/23 Kurum Alacakları hesap gruplarının kullanılacağı ifade edilmektedir.
Netice itibarıyla söz konusu projeler kapsamında Fon’un SYDV’lerden olan alacaklarına ilişkin tutarların Fon’un muhasebe sisteminde takip edilmesi gerekmektedir.