| ÖZET: Karayolları 15’inci (Kastamonu) Bölge Müdürlüğü tarafından ihale edilen T3 Tüneli su yalıtımı, nihai kaplama betonu ve kablo kanalı imalatı yapılmıştır. Ancak kesin projeler ihaleden önce hazırlanmadığından birim fiyat teklif cetvelinde alternatif mahiyette iş kalemlerine yer verilmiştir. Yüklenici bu iş kalemlerinden düşük teklif vermiştir. İhaleden sonra hazırlanan projelerde ise yüklenicinin düşük teklif verdiği iş kalemleri yer almamıştır.
4734 sayılı Kanun’un 62 nci maddesinin (c) fıkrası gereği, ihale öncesi uygulama projesi yapılamayan yapım işlerinde kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilmesine izin verilmektedir. Tünel işlerinde arazi ve zemin etüdü gerektiğinden kesin proje olmadan ihaleye çıkılması mümkün değildir. Bu nedenle asgari düzeyde de olsa sondaj çalışmalarına dayalı olarak tünel destek projelerinin hazırlanarak, birim fiyat teklif cetvelinin sadece bu projelerde yer alan iş kalemlerini içerecek şekilde hazırlanması gerekmektedir. |
BULGU: Proje Olmaksızın İhaleye Çıkılması Sonucu Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Yer Alan Alternatif Mahiyetteki İş Kalemleri İçin İsteklilerin Düşük Teklif Vermesi ve İhaleden Sonra Hazırlanan Projelerde Düşük Teklif Verilen İş Kalemlerinin Yer Almaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
4734 sayılı Kamu İhale Kanun’a aykırı olarak kesin projeler hazırlanmadan tünel yapım ihalesine çıkılması sonucunda, yaklaşık maliyet projelere dayalı hazırlanamadığından birim fiyat teklif cetvelinde birbirine alternatif mahiyette iş kalemlerine yer verildiği, ihaleden sonra hazırlanan projelerde ise yüklenicinin alternatif mahiyetteki iş kalemlerinden düşük teklif verdiklerinin yer almadığı tespit edilmiştir.
Karayolları 15’inci (Kastamonu) Bölge Müdürlüğü tarafından 27.06.2016 tarihinde 4734 sayılı Kanun’un 21/b maddesi uyarınca pazarlık usulü ihale edilen “Zonguldak-Amasra- Kurucaşile-Cide (Çakraz-Kurucaşile Arası) Yolu Km:30+104-37+061,95 Arasının İkmal İnşaatı” işi kapsamında T3 Tüneli ile ihalesi 2011 yılında yapılan ancak tamamlanamayan T2 Tünelinin su yalıtımı, nihai kaplama betonu ve kablo kanalı imalatı yapılmıştır.
T3 Tünelinin 2012 yılında onaylanmış kazı planı mevcut olup, ihaleye bu projeyle çıkılmıştır. İhaleye çıkılırken T3 Tünelinin kazı destek sistemlerini gösteren kesin projeler olmadığından, birim fiyat teklif cetvelinde birbirlerine alternatif olabilecek süren ve bulon iş kalemlerine yer verilmiştir. Yüklenici söz konusu iş kalemlerinden birbirine alternatif nitelikte olanlardan sadece bir tanesi için görece yüksek teklif verirken, diğerleri için 1,00 TL teklif vermiştir.
İhale tarihi 27.06.2016 iken, T3 Tünelinin kesin projeleri bir proje firmasınca Eylül 2016 tarihinde, yani ihale tarihinden sonra hazırlanmış ve 13.10.2016 tarihinde Kastamonu Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanmıştır. Karayolları Genel Müdürlüğü Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı ile Yol Yapım Daire Başkanlığınca da söz konusu projeler onaylanmış, ancak onay tarihi proje paftalarında belirtilmemiştir. Söz konusu projelerde birim fiyat teklif cetvelinde ikame nitelikte olan iş kalemlerinden yüklenicinin 1,00 TL teklif verdiği kalemler yer almamıştır.
Tünel kazı destek sisteminde ikame nitelikteki süren ve bulon iş kalemleri için yüklenicinin teklif birim fiyatları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 11: Tünel İş Grubunda İkame Nitelikteki İş Kalemleri İçin Verilen Teklif Fiyatları
| İş Kalemi | Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki Miktar (m) | Yüklenici Teklifi (TL) | İmalatı Yapılan Miktar (m) |
| 1.5 İnç Enjeksiyonsuz Süren |
5.000 | 1,00 | 0 |
| 1.5 İnç Enjeksiyonlu Süren | 248.983 | 14,90 | 82.256 |
| 2 İnç Enjeksiyonsuz Süren | 5.000 | 1,00 | 0 |
| 2 İnç Enjeksiyonlu Süren | 62.444 | 1,00 | 0 |
| 26 mm Çapında SN Bulon | 5.000 | 1,00 | 0 |
| 28 mm Çapında SN Bulon | 353.955 | 21,00 | 128.788 |
Tabloda görüleceği üzere, yüklenicinin 1,00 TL teklif verdiği iş kalemlerinin hiçbiri ihaleden sonra hazırlanan kesin projede olmadığından yaptırılmamıştır. Diğer taraftan, yüklenicinin 1,00 TL teklif verdiği iş kalemlerinden 2 inç enjeksiyonlu süren hariç diğer iş kalemlerinin miktarının 5.000 metre olarak belirlendiği, dolayısıyla bir projeye dayalı olarak hesaplanmadan, tamamen birim fiyat teklif cetvelinde yer alması amacıyla farazi olarak konulduğu anlaşılmaktadır.
4734 sayılı Kanun’un 62 nci maddesinin (c) fıkrasında, işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilmesine izin verilmektedir. Tünel işlerinde, arazi ve zemin etüdü gerektiğinden, kesin proje olmadan ihaleye çıkılması mümkün değildir.
Kamu idaresi cevabında, işin birim fiyatlı iş olduğu ve ihale öncesi yapılan projenin ön proje niteliğinde olduğu, ayrıca T3 Tünelinin Küre Dağları Milli Park Alanı içerisinde olduğundan gerekli izinlerin alınamaması ve servis yolu açılamaması sebebiyle ihale öncesinde sondaj çalışmaları yapılamadığı, ifade edilmiştir.
Tünel işlerinde, alternatif mahiyetteki iş kalemlerinin fazla olması nedeniyle, bu iş kalemlerinin gösterildiği projeler olmaksızın ihale yapılması bulguda bahsedilen hususların ortaya çıkmasına yol açabilmektedir.
Bu nedenle, asgari düzeyde de olsa sondaj çalışmalarına dayalı olarak tünel destek projelerinin hazırlanarak, birim fiyat teklif cetvelinin sadece bu projelerde yer alan iş kalemlerini içerecek şekilde hazırlanması, böylelikle birim fiyat teklif cetvelinin projelerle uyumlu olması gerekmektedir.