|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporları, 104 Proje Özel Hesabında takip edilen Avrupa Birliği ve uluslararası kuruluşlar hibeleri için ay sonu değerleme işlemlerinin düzenli olarak yapılmadığını ortaya koymuştur. Bakanlık, 41 il ve ilçe harcama biriminde izlenen bu hesapların 31 Aralık 2021 itibarıyla toplam bakiyesinin 27.919.311,51 TL olduğunu, bunun 20.409.531,58 TL’sinin AB hibeleri, 7.509.779,93 TL’sinin ise diğer hibeler altında yer aldığını bildirmiştir. Ancak, banka hesaplarının tam olarak raporlanmaması nedeniyle döviz mevcudu belirlenememiş ve değerleme dışı kalan döviz miktarı tespit edilememiştir.
Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların kaynaklarından sağlanan hibelerin muhasebeleştirilmesine ilişkin yönetmelik, ay sonlarında döviz mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın döviz satış kuru üzerinden değerlenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çerçevede, kur artışları ve düşüşleri için belirli muhasebe kayıtları yapılması gerekmektedir. Ancak, 2021 yılı yevmiye kayıtları incelendiğinde, yalnızca sekiz harcama biriminin bazı ay sonlarında değerleme işlemlerini gerçekleştirdiği görülmüştür. Sonuç olarak, 104 Proje Özel Hesabında yer alan Avrupa Birliği hibeleri için ay sonu değerleme işlemlerinin düzenli bir şekilde yapılması, mali tabloların gerçek durumu yansıtması açısından kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, her ay sonu itibarıyla döviz tutarlarının değerlenmesi, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmelidir. |
BULGU: Proje Özel Hesabı Ay Sonu Değerleme İşlemlerinin Düzenli Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
104 Proje Özel Hesabında takip edilen Avrupa Birliği ve uluslararası kuruluşlar hibeleri için ay sonlarında yapılması gereken değerleme işlemlerinin düzenli olarak gerçekleştirilmediği görülmüştür.
Bakanlık 41 il/ilçe harcama birimi nezdinde takip edilen 104 Proje Özel Hesabının 31.12.2021 itibariyle bakiyesi 27.919.311,51 TL olup, bunun 20.409.531,58 TL’si 104.02.01 AB Hibeleri, 7.509.779.93 TL’si 104.02.09 Diğer Hibeler alt hesaplarında izlenmektedir. Banka hesaplarının tam olarak raporlanmaması sonucu döviz mevcudu belirlenememiş ve değerleme dışı kalan döviz miktarı tespit edilememiştir.
27.11.2007 tarih ve 26713 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik’in “Proje karşılığı hibelerin muhasebeleştirilmesi” başlıklı 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde; “Ay sonlarında döviz mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ay sonu döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda; kur artışından doğan farklar, 104-Proje Özel Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; kur azalışından doğan farklar ise 630- Giderler Hesabına borç, 104-Proje Özel Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.
Yine Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 104 Proje Özel Hesabının işleyişini açıklayan 25’inci maddesine göre özel hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları 104 Proje Özel Hesabına borç, 600 Gelirler Hesabına alacak, değerleme sonucunda oluşan kur düşüş farkları ise 104 Proje Özel Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilmelidir.
Bakanlık 2021 yılı yevmiye kayıtlarının incelenmesi neticesinde; yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümlerine aykırı olarak ay sonu değerleme işlemlerinin düzenli olarak yapılmadığı sadece 8 harcama birimi tarafından bazı ay sonlarında değerleme işleminin yapıldığı görülmüştür.
104 Proje Özel Hesabında takip edilen Avrupa Birliği hibeleri için ay sonlarında yapılması gerekli değerleme işlemlerinin düzenli bir şekilde gerçekleştirilmesi mali tabloların ay sonlarında gerçek durumu göstermesi açısından önem arzetmektedir.
Dönem sonunda mali tabloların doğru değerlenip raporlanabilmesi için yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine uygun olarak, 104 Proje Özel Hesabında kayıtlı döviz tutarları için her ay sonlarında değerleme işlemi yapılması gerekmektedir.