| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 104 Proje Özel Hesabı’nda ay sonlarında yapılması gereken değerleme işlemleri düzenli olarak gerçekleştirilmemiştir. Bu durum, Avrupa Birliği hibeleri için muhasebe kayıtlarının hatalı yapılmasına ve mali tabloların gerçeği yansıtmamasına yol açmıştır. İlgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak, döviz mevcudu için gerekli değerleme işlemleri yapılmamıştır. |
BULGU: Proje Özel Hesabı Değerleme İşlemlerinin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
104 Proje Özel Hesabında takip edilen dış finansman kaynağından sağlanan krediler ile Avrupa Birliği ve uluslararası kuruluşlar hibeleri için ay sonlarında yapılması gereken değerleme işlemlerinin düzenli yapılmadığı görülmüştür.
Daire Başkanlığı ile Bölge Müdürlüğü nezdinde takip edilen 104 Proje Özel Hesabının 31.12.2022 itibariyle bakiyesi 5.765.087,05 TL olup, bu tutar 104.02.01 AB Hibeleri alt hesabında izlenmektedir.
104 Proje hesabı hatalı bir şekilde dönem içinde bütçe ödenekleri kadar borçlandırılıp Gelirler Hesabı alacaklandırılmakta, dönem sonunda “TULİP Projesinde kullanılmayan ödeneklerin 104.01 Tahakkuk Kayıtlarının İptali” ibaresiyle ters kayıt yapılarak bu işlem iptal edilmektedir. 104 hesaba fiilen para girişi olmadan, para girişi kaydı yapılmakta, dönem sonunda bu işlem ters kayıtla iptal edilmektedir. 2022 yıl sonunda toplam 4 muhasebe fişiyle 37.219.314,53 TL çıkış yapıldığı görülmüştür. Bu nedenle değerleme dışı kalan döviz mevcudu tutarı tespit edilememiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 104 Proje Özel Hesabının işleyişini açıklayan 25’inci maddesine göre özel hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları 104 Proje Özel Hesabına borç, 600 Gelirler Hesabına alacak, değerleme sonucunda oluşan kur düşüş farkları ise 104 Proje Özel Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilmelidir.
Yine 27.11.2007 tarih ve 26713 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik’in “Proje karşılığı hibelerin muhasebeleştirilmesi” başlıklı 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde; “Ay sonlarında döviz mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ay sonu döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda; kur artışından doğan farklar, 104-Proje Özel Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; kur azalışından doğan farklar ise 630- Giderler Hesabına borç, 104-Proje Özel Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.
Genel Müdürlük 2022 yılı yevmiye kayıtlarının incelenmesi neticesinde; yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümlerine aykırı olarak ay sonu değerleme işlemlerinin düzenli olarak yapılmadığı anlaşılmıştır.
104 Proje Özel Hesabında takip edilen Avrupa Birliği hibeleri için ay sonlarında yapılması gerekli değerleme işlemlerinin düzenli bir şekilde gerçekleştirilmesi mali tabloların ay sonlarında gerçek durumu göstermesi açısından önem arzetmektedir.
104 Proje Özel Hesabında kayıtlı döviz tutarları için ay sonlarında değerleme işlemi yapılmaması sonucunda, dönem sonunda düzenlenen yılına ilişkin mali tabloların gerçeği yansıtmadığı görülmektedir.