|
ÖZET: Proje tekliflerinin değerlendirilmesine yönelik hizmet alımı sözleşmelerinde, iş sözleşmesi sonuçlarını doğuracak maddelerin eklendiği tespit edilmiştir. Bu sözleşmeler, hizmet alan ve veren tarafların hak ve yükümlülüklerini belirlemek amacıyla düzenlenmiştir. Kalkınma Ajansı, proje tekliflerini değerlendirmek için tarafsızlık ve gizliliği sağlamak adına değerlendiricilerden hizmet almaktadır. İlgili sözleşmeler, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’na dayandırılmakta olup, eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilmektedir.
Sözleşmelerde değerlendiricilerin, Ajans tarafından belirlenen mesai saatleri içerisinde projeleri değerlendirmesi ve gerektiğinde mesai saatleri dışında da çalışması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, değerlendiricilerin başka bir kişi veya kuruluşla iş akdi yapmaları yasaklanmıştır. Ücretlendirme, değerlendirilen proje sayısına göre belirlenirken, vergi yükümlülükleri de değerlendiricilere aittir. Ajans, İş Kanunu’nun 25. maddesine dayanarak sözleşmeyi süresinden önce feshetme hakkına sahiptir. Bu düzenlemelerin, 4857 sayılı İş Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu çerçevesinde sonuçları olacağından, sözleşmelerin yeniden gözden geçirilmesi ve hizmet alım süreçlerinin ilgili mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bağımsız değerlendiricilerin görevlendirilmesi ve çalışma koşulları, ilgili Bakanlık tarafından belirlenen kılavuzda yer almakta ve bu süreçte Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi (KAYS) kullanılmaktadır. |
BULGU: Proje Tekliflerinin Değerlendirilmesine Yönelik Hizmet Alımı Sözleşmelerine İş Sözleşmesi Sonucunu Doğuracak Şekilde Maddeler Eklenmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Kalkınma Ajansı
Ajansa sunulan proje tekliflerinin değerlendiriciler tarafından değerlendirilmesi işinin esaslarını belirlemek ve hizmet alan ve veren tarafların söz konusu işten kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini saptamak amacıyla düzenlenen ve “istisna akdi” olarak ifade edilen hizmet alımı sözleşmelerine; iş sözleşmesi sonucunu doğuracak şekilde maddeler eklendiği görülmüştür.
Ajans, destek programlarının yönetiminde, tarafsızlığı ve gizliliği sağlamak ve sürecin güvenilirliğini ve eşitliğini temin etmek amacıyla proje tekliflerini değerlendirecek değerlendiricilerden hizmet satın almaktadır. İmzalanan istisna akdi, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 470’inci maddesinde “…yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” şeklinde tanımlanan eser sözleşmesine dayandırılmak istenmiştir. Eser sözleşmeleri kapsamında verilen hizmetler İş Kanunu kapsamında değildir. Ancak Ajansla değerlendiriciler arasında imzalanan sözleşmelerin,
IV Numaralı bölümünde;
Değerlendirici, Ajansta uygulanan günlük mesai saatleri süresi içerisinde ilgili teklif çağrısı için Ajans tarafından yayımlanan ilanda belirlenen sayıda projenin değerlendirmesini tamamlamalıdır.
Değerlendirici Ajans tarafından gerekli görülen hallerde mesai saatleri haricinde de (hafta sonu dahil olmak üzere) değerlendirmeye devam etmelidir.
Değerlendirici Ajansa hizmet verdiği sürece günlük mesaisinin tamamını Ajans için kullanmak zorundadır.”
“VIII Numaralı bölümde
Değerlendirici, bu sözleşme süresince Ajans Genel Sekreterinden önceden alınmış yazılı bir izin olmadığı sürece başka bir kişi veya kuruluşla belirli veya belirsiz süreli iş akdi sözleşmesi ve/veya istisna akdi yapamaz, ticari ilişkiler kuramaz.”
“X Numaralı bölümde,
“Bu sözleşmeye konu olan ücretlendirme, aşağıdaki tablo esas alınarak gerçekleştirilecektir. Kamu personeli dışındaki bağımsız değerlendiricilere, değerlendirdikleri proje adedi üzerinden ücret ödenir…”
“XIII Numaralı bölümde
Değerlendirici, Türkiye Cumhuriyeti’nde yürürlükte olan vergi mevzuatına uymakla yükümlüdür. Ajans, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerini brüt ücretten düşmek suretiyle net ücret üzerinden ödeme yapar. Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatı gereğince ödenmesi gereken her türlü ödeme Değerlendirici tarafından karşılanacak olup, bütün sorumluluk Değerlendiriciye aittir.”
“XV Numaralı bölümde,
Ajans, İş Kanununun 25. maddesinin öngördüğü hallerde, sözleşmeyi süresinin bitiminden önce ve bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir.
…” Düzenlemeleri yapılmıştır.
Bu düzenlemelerin gerek 4857 sayılı İş Kanunu gerekse 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre sonuçları olacağından söz konusu sözleşmelerin yeniden değerlendirilmesi ve Ajansın ihtiyaç duyduğu hizmeti Kalkınma Ajansları Mal Hizmet ve Yapım İşi Satın Alma İhale Usul ve Esasları’nda belirlenen alım usulleri dahilinde temin etmesi gerekir.
Diğer taraftan bağımsız değerlendiricilerin görevlendirme ve çalıştırma usulüne ilişkin esaslar ilgili Bakanlık tarafından hazırlanan Destek Yönetim Kılavuzunda belirlenmekte ve işin tanımını, süresini, tarafsızlık ve gizlilik esaslarını, çalışma koşullarını ve kamu dışı personel ise kendilerine ödenecek ücret ve benzeri hususları içeren taahhütnameyi Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi (KAYS) üzerinden onaylamakta, bu taahhütname değerlendirme sürecinde Ajans tarafından kullanılmaktadır.
Yukarıda belertilen hususlarda gerekli düzenlemelerin yapılması için Ajans ve ilgili bakanlık tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması gerekir.