Proje ve Mahal Listeleri Hazırlanmadan Yapım İhalelerine Çıkılması (Sayıştay)

BULGU: Proje ve Mahal Listeleri Hazırlanmadan Yapım İhalelerine Çıkılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Kurum tarafından ihale edilen yapım işlerinde mahal listelerin bulunmadığı, bazı yapım işlerinde ise projelerinin yapılmadan ihale edildiği görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“a) Yapım işlerinde; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme,

Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme,” düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinin (c) bendinde; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanacağı ifade edilmiştir.

4734 saylı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (c) bendinde; “Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir…. ” denilmektedir.

Söz konusu mevzuat hükümleri çerçevesinde yapım işlerinde ihale edilen işlerin anahtar teslim götürü bedel olarak ihaleye çıkılabilmesi için ihale dokümanında uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerinin, birim fiyatlı olarak ihaleye çıkılabilmesi için ise ihale dokümanında ön veya kesin projelerin, bunlara ilişkin mahal listelerinin ve birim fiyat tariflerinin bulunması gerekmekte olup mahal listesi yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil etmektedir.

İhale edilen işlerde istekliler projelere ve bunlara ilişkin mahal listelerinde gösterilen işlerin tamamına teklif vermektedir. Mahal listeleri, yapım işlerinde hangi imalatın hangi alana uygulanacağını gösteren dokümanlardan birisi olup, isteklilerin hazırlayacakları teklifleri de doğrudan etkileyen unsurlardan biridir. Bu anlamda, yapım işlerinde projelerle birlikte mahal listelerinin de hazırlanıp ihale dokümanına dahil edilmek suretiyle ihaleye çıkılması gerekmektedir.

Yapım işleri üzerinde yapılan incelemelerde, İdare tarafından ihale edilen bütün yapım işlerinde mahal listelerin bulunmadığı, bazı yapım işlerinde ise işin projelerinin ve mahiyetinin nasıl olduğu ve nerede yapılacağı bilgilerine yer verilmeden ihaleye çıkıldığı görülmüştür. Söz konusu işlere örnek olarak aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.

Tablo 24: Bazı Yapım İşlerine Ait Mahal listesi ve Projesine İlişkin Bilgiler

İdare tarafından verilen cevapta, ihtiyaç listesi tam olarak belli olmayan işler, arazi ve

zemin şartlarının net olarak bilinmediği, altyapı ve bakım-onarım işleri gibi durumlarda uygulama projesi hazırlanmasının güç olduğu, ayrıca birim fiyat usulü ihalelerde kesin projenin yeterli olduğu belirtilmiştir. Ancak, ihale konusu işlerin karmaşık veya özgün olduğu iddiasıyla uygulama projeleri ve mahal listelerinin hazırlanmasından kaçınılması mevzuatın ruhuna aykırıdır. Teknik ve mali özelliklerin “gerekli olan nitelikte” belirlenemediği durumların somut olarak tespit edilmesi gerekir. Mevzuatta açıkça belirtilen uygulama projeleri ve mahal listesi hazırlama zorunluluğu, yalnızca çok sınırlı ve iyi gerekçelendirilmiş hallerde esnetilebilir; bu durumun genel bir mazeret olarak kullanılması ise hukuka uygun değildir. Ayrıca, kesin projenin bulunması mahal listesi hazırlanma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Mevzuat gereği, birim fiyatlı yapım işlerinde kesin proje ile birlikte mahal listesi ve birim fiyat tariflerinin ihale dokümanlarında yer alması zorunludur. Cevabın devamında, ilerleyen süreçte bulgular ve ilgili mevzuatlar doğrultusunda gerekli süreçlerin yönetilmesine özen gösterileceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, ihale edilen yapım işlerinde mevzuatın öngördüğü şekilde projelerin ve mahal listelerinin hazırlanarak ihaleye çıkılmasının sağlanması gerekmektedir.