|
ÖZET: Radyoterapi hizmeti alımına ilişkin ihale sürecinde, Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen şartların sağlanmadığı halde pazarlık usulü kullanıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 21. maddesinin (b) bendi, yalnızca ani ve beklenmeyen durumlarda bu yöntemin uygulanmasına izin vermektedir. Ancak, sürekli bir hizmet olan radyoterapi alımında, açık ihale sürecinin tamamlanamaması gerekçesiyle pazarlık usulüne başvurulması uygun bulunmamaktadır. İdare tarafından sunulan gerekçe, ilgili mevzuatta belirtilen şartları karşılamamakta ve ihale onay belgesinde yaklaşık maliyet bilgisi yer aldığından bu durum geçerliliğini yitirmektedir.
Ayrıca, önceki sözleşmenin bitiş tarihi ile yeni ihale onay belgesi arasındaki zaman dilimi, sürecin açık ihale yapılmasına olanak tanıyacak şekilde yürütülmediğini göstermektedir. İdarenin, açık ihale için hazırlık sürecinin başlatıldığına dair açıklaması, yaklaşık maliyetin hesaplanamaması nedeniyle pazarlık usulüne geçişin gerekçesi olamaz. Bu durum, ihale sürecinin Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ilkeleri dikkate alarak planlanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, pazarlık usulüne yalnızca mevzuatta belirtilen şartların gerçekleşmesi halinde başvurulması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Radyoterapi Hizmeti Alımı İhalesinde Mevzuatta Öngörülen Şartlar Oluşmadığı Halde Pazarlık Usulünün Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite tarafından radyoterapi hizmeti alımı işinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesi birinci fıkrası (b) bendinde öngörülen şartlar oluşmadan, anılan madde hükmüne istinaden pazarlık usulüyle ihale edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde, kamu idareleri ihalelerde saydamlığı, rekabeti, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu tutulmuştur. Anılan maddede temel ihale usulleri olarak öngörülen açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulleri de bu ilkeleri azami düzeyde sağlayacak niteliktedir.
İlanın zorunlu olmadığı ve katılımın yalnızca idarenin davet ettiği isteklilerden sağlandığı pazarlık usulünün, rekabetin sağlanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerini süreci gereği kısıtlayacağından, sadece anılan Kanun’un 21’inci maddesinde sayılan şartların oluşması halinde kullanılması gerekmektedir. Anılan maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde;
“Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hallerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.”
hükmüne yer verilerek idarece ivedi yapılması gereken veyahut önceden öngörülemeyen olayların çıkması durumunda alımın pazarlık usulüyle yapılmasına imkan tanınmıştır.
Ancak yapılan incelemelerde sürekli nitelikte olan radyoterapi hizmeti alımı işinin, onay tarihinde yaklaşık maliyetin oluşturulamaması nedeniyle açık ihale sürecinin tamamlanamadığı ve hizmetin devamlılığının sağlanması gerektiğinden hareketle anılan Kanun’un 21/b maddesine istinaden pazarlık usulüyle ihale edildiği görülmüştür. İdare tarafından sunulan gerekçe, anılan maddede belirtilen şartları karşılamadığı gibi gerekçenin sunulduğu ihale onay belgesinde işin yaklaşık maliyetine ilişkin tutara yer verildiğinden ve yaklaşık maliyet cetveli ihale dosyasına eklendiğinden gerekçenin yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.
Ayrıca sürekli nitelikte olan söz konusu hizmetin kesintiye uğramaması için ihale süreçlerinin gerektirdiği sürenin, idarece öngörülebilir nitelikte olduğu da açıktır. Söz konusu alım işine ilişkin bir önceki sözleşme 28.01.2024 tarihinde bitmesine rağmen ihale onay belgesi 24.01.2024 tarihinde düzenlenmiş ve önceki sözleşmenin bitimine iki gün kala 26.01.2024 tarihinde pazarlık usulüyle yapılan ihale ile hizmet alınmıştır. Dolayısıyla süreç, açık ihale yapılmasına imkân tanıyacak şekilde yürütülmemiştir. Bununla birlikte alımın, açık ihale
sürecinin yürütülmesini sağlayacak bir zaman dilimi için değil on iki aylık olması da göz önünde bulundurulduğunda sunulan gerekçe ile hizmet alım süresinin uyumsuz olduğu da değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, açık ihale için hazırlık sürecinin başlatıldığını ancak yaklaşık maliyetin belirlenmesi için teklif verilmemesi nedeniyle sürecin devam ettirilemediği ve bu süreçte yaşanan gecikmenin hizmetin aksamasına sebebiyet vermesini engellemek için onay belgesinin anılan Kanun’un 21/b maddesine göre düzenlendiği ifade edilmişse de bulguda da yer verildiği üzere yaklaşık maliyetin hesaplanamaması alımın pazarlık usulü ile yapılması için bir gerekçe oluşturmadığı gibi işe ilişkin hazırlanan 13.06.2023 tarihli yaklaşık maliyet cetvelinin de dosyada bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda yapılan açıklamanın, söz konusu iş için geçerli olmadığı değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak ihale sürecinin, Kanun’da öngörülen temel ihale ilkelerini tesis edecek şekilde planlanması ve pazarlık usulüne ancak mezkûr mevzuatta öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde başvurulmasına ilişkin kontrollerin oluşturulması gerektiği değerlendirilmektedir.