Reklam Alanlarının Oluşturulması ve Kiraya Verilmesi İşinde Yatırımcı Firma Lehine Hukuka Uygun Olmayan İndirim Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Reklam Alanlarının Oluşturulması ve Kiraya Verilmesi İşinde Yatırımcı Firma Lehine Hukuka Uygun Olmayan İndirim Yapılması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirket tarafından katener direkleri, turnikeler, otobüsler ve tramvay araçlarında reklam alanlarının oluşturulması ve kiraya verilmesi işine ilişkin olarak, yatırımcı firma lehine 432.635,65 TL tutarında hukuka uygun olmayan indirim yapıldığı tespit edilmiştir.
Kayseri Ulaşım A.Ş. tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında katener direkleri, turnikeler, otobüsler ve tramvay araçlarında reklam alanlarının oluşturulması ve kiraya verilmesi işine ilişkin olarak … Tanıtım Reklam Organizasyon A.Ş. ile 07.11.2019 tarihinde 6 yıllık sözleşme imzalanmıştır. Sözleşmede ödenecek bedelin yıllık 910.000 TL olduğu, sonraki yıllarda ise bedelin Tüketici Fiyatları Endeksi değişim oranı dikkate alınarak belirleneceği ifade edilmiştir.
Reklam alanlarının oluşturulması ve kiraya verilmesi işine ilişkin olarak … Tanıtım Reklam Organizasyon A.Ş. Koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle kira tutarında indirim yapılması için çeşitli tarihlerde Şirkete başvuruda bulunmuştur. Anılan Firmanın başvuruları üzerine, Şirket Yönetim Kurulu tarafından kira indirimine esas olarak alınan kararların detayına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 6: Reklam Alanları İşine Ait Kira İndirim Tutarları

Şirket Yönetim Kurulu tarafından 2021 yılında alınan kararlar çerçevesinde, toplam 432.635,65 TL tutarında yatırımcı firma lehine kira tutarında indirim yapılmıştır.
Şirket Yönetim Kurulu kararlarının incelenmesinde, reklam alanlarının kira tutarında yapılan indirimlerin; 22.12.2020 tarih ve 3323 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Esnaf ve Sanatkârlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Destekler Hakkında Karar’a dayanak olarak hazırlanan 24.12.2020 tarih ve 31344 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Koronavirüs Salgını Nedeni ile Verilecek Hibe Desteği Programı ve Uygulama Esasları Hakkında Tebliğ ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 15.12.2020 tarih ve 2020/27 sayılı Genelgesi’nin düzenlemeleri çerçevesinde yapıldığı görülmüştür.
Koronavirüs Salgını Nedeni ile Verilecek Hibe Desteği Programı ve Uygulama Esasları Hakkında Tebliğ’in “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Tebliğin amacı, koronavirüs salgını nedeniyle ticari faaliyetleri olumsuz etkilenen esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere verilecek hibe destek programına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir” düzenlemesi yer almıştır. Kayseri Ulaşım A.Ş. ile kira sözleşmesini imzalayan …Tanıtım Reklam Organizasyon A.Ş. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre tüzel kişi tacir statüsüne sahip olup, “esnaf, sanatkâr ve gerçek kişi tacir” statüsünde olmayıp Tebliğ kapsamında bulunmamaktadır.
Diğer yandan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 15.12.2020 tarih ve 2020/27 sayılı Genelgesi’nde ise; “…yerel yönetimler ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri ve bunların sermayesinin yarısından fazlasına doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak birlikte veya ayrı ayrı sahip oldukları şirketlerin mülkiyetinde veya tasarrufunda olan taşınmazlarına ilişkin olarak irtifak hakkı, kiralama ve benzeri kullanımdan kaynaklanan ve ilgili mevzuatınca ödenmesi gereken bedellerin veya tutarların;
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından alman önlemler sonucunda veya pandemi sürecine bağlı olarak faaliyetlerinde azalma meydana gelen işyerlerinden tahsil edilecek sözü edilen bedellere ilişkin olarak idarece yapılacak değerlendirme sonucunda indirim veya erteleme yönünde karar alınabileceği,
(a) bendindeki sebepler sonucunda faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunamayan işletmelerden faaliyette bulunmadığı döneme ilişkin olarak sözü edilen bedellerin tahsil edilmemesi, ayrıca bu süreler kadar sözleşme sürelerinin uzatılması,
Peşin ödeme yapılan iş yerlerinde bu sürece isabet eden dönemler için (a) ve (b) bentleri uyarınca gerekli indirim, erteleme ve süre uzatımı yapılabileceği,.” belirtilmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2020/27 sayılı Genelge maddeleri incelendiğinde taşınmazların kiralanmasından bahsedildiği görülmektedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na göre taşınmaz mülkiyetinin konusunu; arazi, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar ile kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler oluşturmaktadır. Ayrıca, Türk Dil Kurumu sözlüğünde taşınmaz, “ev, tarla vb. taşınamayan mülk, gayrimenkul” olarak tanımlanmıştır.
Şirket Yönetim Kurulu kararlarında kira indirimine dayanak gösterilen 2020/27 sayılı Genelge düzenlemelerinin 4721 sayılı Kanun’da belirtilen taşınmaz niteliğindeki varlıkları ilgilendirdiği, kiralama konusu ihalede yer alan varlıkların (katener direkleri, turnikeler, otobüsler ve tramvay araçlarında bulunan reklam alanları) ise taşınır niteliğinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, kiralamaya konu varlıklar, taşınmaz varlık niteliğine haiz olmamaları nedeniyle anılan mevzuat düzenlemeleri kapsamında bulunmamaktadır.
Bu kapsamda, Kayseri Ulaşım A.Ş. tarafından katener direkleri, turnikeler, otobüsler ve tramvay araçlarında reklam alanlarının oluşturulması ve kiraya verilmesi işine ilişkin olarak, yatırımcı firma tarafından Koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle kira tutarlarında indirim yapılmasına ilişkin başvurular sonucunda, Yönetim Kurulu tarafından alınan kararlarda, kira indirimine esas mevzuat düzenlemelerinin taşınmaz niteliğindeki varlıkları ilgilendirdiği, kiralama konusu ihalede yer alan varlıkların ise taşınır niteliğinde bulunması nedeniyle yatırımcı firma lehine yapılan 432.635,65 TL tutarındaki indirimin mevzuata uygun olmadığı düşünülmektedir.
Kayseri Ulaşım A.Ş. cevabında, bulguda belirlenen 432.635,65 TL’nin faizi ile beraber … Tanıtım Reklam Organizasyon A.Ş.’den alınan 2 adet çek ile 658.626,00 TL olarak tahsil edidiği belirtilerek, cevap Ek’inde de tahsilata ilişkin 13674 no.lu mahsup fişine yer verilmiştir. 20.05.2022 tarih ve 13674 no.lu mahsup fişine göre, 300.000,00 TL ve 358.626,00 TL olmak üzere toplam 658.626,00 TL tahsilatın . Tanıtım Reklam Organizasyon A.Ş.’den 2 ayrı çek ile sağlandığı, alınan çeklerin 101-Alınan Çekler Hesabının 101.01.01 no.lu Portföydeki Çekler alt hesabında muhasebeleştirildiği anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında ve 13674 no.lu mahsup fişinde, tahsilata ilişkin alınan çeklerin vadeli olup olmadığı, vadeli ise kaç vadeli olduğuna dair bir bilgiye yer verilmemiştir.
Sonuç olarak, çek ile yapılan tahsilata ilişkin tutarların Kayseri Ulaşım A.Ş. banka hesaplarına nakit girişi sağlayıp sağlamadığı izleyen denetim dönemlerinde takip edilecektir.