|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinde re’sen vergi tarhiyatının yapılmadığını ve takdir komisyonu kurulmadığını ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, vergi beyannamesinin yasal süresi dolduğunda veya eksik bilgiyle verildiğinde belediyelerin re’sen vergi tarhı yapmaları gerekmektedir. Ancak, uygulamada bu tür tarhiyatların gerçekleştirilmediği gözlemlenmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 30. maddesi, re’sen vergi tarhının ancak takdir komisyonları aracılığıyla yapılabileceğini belirtmektedir. Belediyelerin vergi inceleme yetkisi bulunmadığı için bu süreçte zorluklar yaşanmaktadır.
Belediyelerin yoklama memurları, beyanname vermeyen mükellefleri tespit etmekte ve bilgilendirmekte, ancak bazı mükellefler yine de beyanname vermemektedir. Bu durum, bazı belediyelerin mükelleflere vergi tarhı yaparken, diğerlerinin herhangi bir işlem yapmaması sonucunu doğurmaktadır. İlk durumda mükellefler, dava yoluyla vergiden kurtulabilirken, ikinci durumda hiçbir işlem yapılmadığı için mükellefler vergi yükünden muaf kalmaktadır. Sonuç olarak, belediyelerin re’sen vergi tarhiyatı yapabilmesi için takdir komisyonu kurmaları zorunludur. Yapılan incelemelerde, bu komisyonun kurulmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, belediye gelirlerinde önemli eksikliklere yol açmakta ve tahakkuk işlemleri yapılmadan mükelleflere ödeme emirleri gönderilmesi gibi hatalı uygulamalara neden olmaktadır. Belediyenin, belirtilen eksiklikleri gidermek için gerekli adımları atması önem arz etmektedir. |
BULGU: Re’sen Vergi Tarhı Yapılmaması ve Takdir Komisyonu Kurulmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyede takdir komisyonu olmadığı için re’sen vergi tarhiyatının yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ndaki beyanname üzerinden alınan vergilerde, vergi beyannamesinin kanuni süresi geçtiği halde verilmediği, kanuni veya ek süreler içinde verilmekle beraber beyannamede vergi matrahına ilişkin bilgilerin gösterilmediği durumlarda belediyelerin re’sen vergi tarhı yapmaları gerekmektedir. Ancak uygulamada idarenin re’sen vergi tarhı yapmadığı görülmüştür.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 30’uncu maddesinde; “Re’sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunmasıdır. İnceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkı resen takdir olunmuş sayılır.” denilmektedir.
Belediyelerin VUK’a göre re’sen tarhiyat yapabilmesi oldukça zordur. Çünkü belediyelerin vergi inceleme yetkisi yoktur. Vergi inceleme yetkisine sahip olan Vergi Denetim Kurulu ise iş yükü dolayısıyla belediye gelirleri konusunda vergi incelemesi yapamamaktadır. Bu nedenle belediyelerin re’sen vergi tarhı yapabilmeleri için “takdir komisyonu” kurmalarından başka bir yöntem bulunmamaktadır.
Kanuni süresi geçtiği halde beyanname vermeyen mükellefler, belediyenin yoklama memurları tarafından saha çalışması sırasında tespit edilmektedir. Yoklama memurları, bu mükellefleri bilgilendirmekte ve beyanname verilmesi gerektiğini anlatmakta ancak buna rağmen bazı mükellefler tarafından beyanname verilmeyebilmektedir. Çünkü uygulamada bazı belediyelerin bu mükelleflere idarece tarh yaptığı görülürken, bazı belediyelerce herhangi bir işlem yapılmadığı görülmektedir. İlk durumda mükellef dava yoluyla vergiyi kaldırırken, ikinci durumda hiçbir işlem yapmadan vergiden kurtulmaktadır.
Belediyenin VUK’a göre re’sen tarhiyat yapabilmesi için “takdir komisyonu” kurması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede Belediye tarafından takdir komisyonu kurulmadığı tespit edilmiştir.
Bu durum, belediye gelirleri ile ilgili olarak verginin tahakkukunda ciddi eksiklikler oluşmaktadır. Özellikle tahakkuk işlemi dahi yapılmadan mükelleflere doğrudan ödeme emri gönderilmesi hatalı bir uygulamadır.
Belediye cevabında, bulguda belirtilen tespitler doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir.
Sonuç olarak; Belediye tarafından takdir komisyonu kurularak re’sen tarhiyat yönteminin işler hale getirilmesi gerekmektedir.