|
ÖZET: Revize birim fiyat hesaplamalarında resmi analiz ve rayiç kıyaslamalarının yapılmadığı tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kanun çerçevesinde, Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen bazı yapım işlerinde, revize birim fiyatlar belirlenirken, ilgili iş kalemlerine ait resmi veriler göz önünde bulundurulmamıştır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne göre, iş kalemlerinde %20’yi aşan miktar artışları durumunda, fiyatların revize edilmesi gerekmektedir. Ancak, bu revize işlemleri sırasında resmi analiz ve rayiçlerin dikkate alınmaması, kamu menfaatine uygun bir uygulama sağlamamaktadır.
Yapım işleri kapsamında gerçekleştirilen ihalelerde, revize fiyatların belirlenmesinde sözleşmede yer alan formüllerin doğrudan kullanıldığı görülmüştür. Örneğin, Mezarlık Alanlarında Defin Sahası Oluşturulması ve Gölbaşı Karaoğlan Mahallesi Park Alanı gibi projelerde, resmi analiz ve rayiçlerle kıyaslama yapılmadan fiyatlandırma yapılmıştır. Bu durum, yüklenicilerin yüksek fiyat teklifleri vermesi halinde kamu zararına yol açabilecek bir risk taşımaktadır. Sonuç olarak, birim fiyatlı sözleşmelere dayanan yapım işlerinde, revize birim fiyat hesaplamalarının mevzuatın öngördüğü kıyaslamalarla yapılması, kamu zararını önlemek adına büyük önem taşımaktadır. İlgili daire başkanlıkları, bu konuda gerekli düzeltmeleri yapacaklarını ve ilerleyen süreçte kıyaslama işlemlerinin gerçekleştirileceğini bildirmiştir. |
BULGU: Revize Birim Fiyat Belirlenirken Resmi Analiz ve Rayiç Kıyaslamasının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Belediyesi tarafından 4735 sayılı Kanun hükümlerine göre birim fiyatlı sözleşmeye bağlanan bazı yapım işlerinde, revize birim fiyat hesaplaması yapılırken, ilgili iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak bulunan tutar ile kıyaslama yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki olan Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belli olmayan işlere ait birim fiyat tespiti ile iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 28’inci maddesinin ikinci fıkrasında, herhangi bir iş kaleminin miktarında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin % 1’ini geçmesi halinde ilgili iş kalemine ait birim fiyatın sözleşmede yer alan formüle göre revize edileceği hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr fıkranın 28.2.2’nci alt fıkrasında, hesaplanan revize birim fiyatın, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dâhil) hesaplanan birim fiyatı geçemeyeceği ve iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, söz konusu sınır fiyatın Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesi uyarınca hesaplanacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, birim fiyatlı sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen yapım işlerinde, herhangi bir iş kaleminin miktarında, sözleşmede belirtilen şartlar dâhilinde bir artış yaşandığı zaman söz konusu iş kaleminin fiyatı aşağı yönlü revize edilecektir. Ayrıca revize edilen bu fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatı veya resmi analiz ve rayiçle tespit edilebilir bir fiyatı olmayan iş kalemi için hesaplanan yeni birim fiyatı geçemeyecektir.
Böylece yüklenicilerin resmi rayiçlere veya piyasa rayiçlerine kıyasla yüksek fiyat teklifi verdikleri iş kalemlerinde meydana gelebilecek iş artışlarında, ödemeler kamu menfaatine uygun bir şekilde resmi rayiçlerden ya da piyasa rayiçlerinden yapılacaktır.
Ankara Büyükşehir Belediyesinin çeşitli daire başkanlıkları tarafından gerçekleştirilen birim fiyatlı yapım işlerine ilişkin hakedişlerin incelenmesi sırasında, revize birim fiyat hesabı yapılırken ilgili iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyat ile herhangi bir kıyaslamanın yapılmadığı ve doğrudan sözleşmede yer alan formül sonucu bulunan tutarın revize fiyat olarak kullanıldığı görülmüştür.
Bulgu konusu hususa örnek olarak aşağıdaki ihaleler verilebilir.
2023/468486 kayıt numaralı Mezarlık Alanlarında Defin Sahası Oluşturulması, Çevre Düzenleme, Tadilat-Tamirat İşlerinin Yapımı İşi ihalesi
2023/1372850 kayıt numaralı Gölbaşı Karaoğlan Mahallesi Park Alanı Atık Su ve Yağmur Suyu Hatları İmalatı Ve Üst Yapılara Ait Tamiratların Yapım İşi ihalesi
2023/877825 Etimesgut İlçesi Eryaman Mahallesi Spor Köyü 1 Etap Yapım İşi ihalesi
Kamu idaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş, yukarıda bahsi geçen ihalelerde gerekli düzeltmelerin yapıldığı ve ilerleyen dönemlerde mevzuatın öngördüğü kıyaslama işlemleri yapılarak hakedişlere esas fiyatların tespit edileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak birim fiyatlı sözleşmeye bağlanan yapım işlerinde revize birim fiyat hesabı yapılırken, herhangi bir kamu zararına sebebiyet vermemek adına, mevzuatın öngördüğü kıyaslama işlemleri yapılarak hakedişlere esas fiyatların tespit edilmesi gerekmektedir.