|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ruhsat alınmadan inşa edilen yapıların varlığını ortaya koymuştur. İlgili belediyenin verdiği ruhsat, belirlenen sürenin dolmasıyla geçersiz hale gelmesine rağmen, inşaatların başlatıldığı ve tamamlandığı tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 29. maddesi, ruhsat süresini iki yıl olarak belirlemekte ve bu süre içinde inşaata başlanmadığı takdirde ruhsatın hükümsüz olacağını vurgulamaktadır. Ancak, Kılıçarslan Mahallesi’nde ruhsat süresinin dolmasının ardından inşaatın ruhsatsız olarak tamamlandığı görülmektedir.
Ayrıca, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, yapı denetim kuruluşlarının ruhsat ve mevzuata uygunluk denetimini üstlenmesini öngörmektedir. Bu bağlamda, yapı denetim kuruluşunun, ruhsat süresinin dolduğunu bilmesine rağmen inşaatın devam etmesine göz yumması, sorumluluğunu artırmaktadır. Yönetmelik hükümleri, ruhsat alınmadan inşaata başlanamayacağını ve ruhsat süresinin dolması durumunda yapı denetim sözleşmesinin kendiliğinden sona ereceğini belirtmektedir. Sonuç olarak, ruhsatsız yapılarla ilgili olarak 3194 sayılı Kanun çerçevesinde gerekli işlemlerin yapılması için ilgili yapı denetim kuruluşuna ve şantiye şefine bildirimde bulunulması gerekmektedir. Kamu idaresinin bu süreçteki takip ve bildirimleri, yasal düzenlemelere uygun bir şekilde gerçekleştirilmiştir. |
BULGU: Ruhsat Alınmadan İnşa Edilmiş Yapılar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyece verilmiş ruhsat, mevzuatında belirlenen sürenin dolması ile geçersiz kalmasına rağmen inşaatına başlanmış ve bitirilmiş yapılar olduğu anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 29’uncu maddesi ruhsat süresini düzenlemektedir ve birinci fıkrasına göre “Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır.”
Mezkûr Kanun’un 32’nci maddesinde ise bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapıya başlandığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye o andaki inşaat durumunun tespit edileceği ve yapının mühürlenerek inşaat derhal durdurulacağı hükmüne yer verilmiş olmakla birlikte, söz konusu olayda inşaata hiçbir müdahale olmadan başlanılmış ve bitirilmiştir.
Aynı şekilde Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında Kanun ve bu Yönetmelik’le getirilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmaksızın hiçbir yapının inşasına başlanamayacağı hükme bağlanmış olup Kanun’un 29’uncu maddesindeki süreler burada da tekrar edilmiştir.
Kılıçarslan Mahallesi 1284/11 ada/parselde bulunan binaların ruhsatının C ve D bloklar için 29.09.2017 tarihinde alındığı ve fakat iki yıl içinde başlanmadığı söz konusu ada/parsele ilişkin uydu görüntüsü geçmişinden rahatlık görülmekte olup Kanun’un 29’uncu maddesi hükmü gereğince 29.09.2017 tarihli ruhsatın hükümsüz kaldığı muhakkaktır.
Durum, şantiye şefi değişikliği nedeniyle iki kez yapılan ve ilki 14.02.2020 tarihinde olan ruhsat değişikliği başvurusunda da fark edilmemiş ve söz konusu blokların yapımına ruhsatsız olarak başlanılıp tamamlanmıştır.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun 2’nci maddesi ile yapı denetim kuruluşları ve görevlerini düzenlemiş olup buradaki hükme göre yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemektir. Burada bir ruhsatın varlığının gözetileceğine şüphe yoktur.
Anılan Kanun’un 8’inci maddesi idari müeyyideler bahsini düzenlemekte olup mevzuatın öngördüğü evrakın tanziminde eksiklik veya kusur bulunması hâlinde tespite konu yapının, yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %10’u kadar idari para cezası tatbik edilmesini öngörmüştür.
4708 sayılı Kanun’a istinaden hazırlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği ise yapı denetim kuruluşuna yapı ruhsatı alınması safhasında da görevler yüklemiş olup, bunlara 5’inci maddesinde yer vermiştir. Anılan maddenin üçüncü fıkrası a bendinde yer verilen, denetimini üstleneceği yapı ile alâkalı bilgileri Yönetmelik eki ek-4’te gösterilen form-2’ye uygun şekilde düzenleyip Bakanlığa bildirme yükümlülüğü bunlardan birisidir. Yani yapı denetim firması için ruhsatın alınması safhasında da görev tanımlanmıştır ki bu bağlamda yapı ruhsatının alınmasını müteakiben ilgili idaresine teslim edilen iş yeri teslim tutanağı da yapı denetim kuruluşunun ilgili denetçileri, yapı sahibi, yapı müteahhidi veya yapı müteahhidi adına şantiye şefi tarafından tanzim edilir.
İlgili Yönetmelik hükümlerine göre söz konuşu inşaatın denetimini üstlenen yapı denetim kuruluşunun, en baştan yani 29.09.2017 tarihinden itibaren aynı olduğu dikkate alındığında, yapı denetim kuruluşunun da 3194 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinin emredici hükmüne rağmen ruhsatın süresi dolmasına rağmen inşaatın yapılmasında sorumluluğu vardır.
Oysaki anılan Yönetmelik’in 23’üncü maddesinin birinci fıkrası, yapı ruhsatı alındıktan sonra iki yıl içinde inşaata başlanmadığı veya başlandığı hâlde, başlama müddeti ile birlikte beş yıl içinde yapı bitirilemediği ve bu süre içerisinde ruhsat yenilenmediği takdirde, yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında akdedilen sözleşmenin başkaca bir bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden sona ereceği düzenlenmiştir.
Oysaki burada inşaata iki yıl içinde başlanmadığı ve iki yılın dolmasının ardından ruhsatının hükümsüz kaldığı ilgili firmanın bilgisi dâhilinde olan bir husustur.
Kamu idaresince, ruhsat alınmadan inşa edilmiş yapılar ile ilgili yapı denetim firmasına ve şantiye şefine gerekli bildirimlerin yapıldığı ve sürecin takip edildiği bildirilmiştir.
Sonuç olarak, bahse konu ruhsatsız yapılar hakkında 3194 sayılı Kanun’da öngörülen süreçler izlenerek, yapı denetim kuruluşu hakkında işlem yapılmasını teminen ilgili kurumlara bilgi verilmesi gerekmektedir.