|
ÖZET: Ruhsatsız ve ruhsat eklerine aykırı yapıların denetiminde, imar mevzuatındaki yaptırımların etkin bir biçimde uygulanmadığı tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, her inşaatın belediye veya valiliklerden alınacak yapı ruhsatına tabi olduğunu belirtmektedir. Ancak, ruhsatsız yapılarla ilgili yıkım kararlarının zamanında alınmadığı ve uygulanmadığı görülmektedir. 2015-2024 yılları arasında tespit edilen 160 kaçak yapıdan yalnızca 43’ü yıkım ihalesine dahil edilmiştir. Ayrıca, 72 taşınmazın yıkımı ise henüz gerçekleştirilmemiştir.
Belediyelerin, imar mevzuatına aykırı yapılarla mücadele etme sorumluluğu bulunmaktadır. Ancak, kaçak yapı denetimlerinin düzenli olarak yapılmadığı ve yalnızca ihbarlar üzerine işlem yapıldığı anlaşılmaktadır. Yapı tatil tutanağı düzenlenmesi gereken durumlarda, iki ay içinde yıkım kararı alınması gerektiği halde bu süreye uyulmamıştır. Kamu İdaresi, bulgulara katıldığını belirtmiş olsa da, düzeltme işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, belediyelerin imar mevzuatına uygun hareket etmesi ve alınan yıkım kararlarının etkin bir şekilde uygulanması gerekmektedir. İdari para cezaları ve diğer yaptırımların da takip edilmesi, kaçak yapıların önlenmesi açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Ruhsatsız ve Ruhsat Eklerine Aykırı Yapılar ile Mücadelede İmar Mevzuatında Yer Alan Yaptırımların Etkin Bir Şekilde Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde bulunan ve imar mevzuatına aykırı bir şekilde inşa edilen yapılara ilişkin yaptırım hükümlerinin etkin bir şekilde uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde, aynı Kanun’un 26’ncı maddesinde gösterilen istisnalar hariç her türlü inşaat yapımının ilgisine göre belediye veya valiliklerden alınacak yapı ruhsatına tabi olduğu, “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, istisnalar dışında ruhsat alınmadan yapıya başlanması, kaçak yahut ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması durumunda mevcut yapının yerel idarelerce yıktırılacağı ve yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların Bakanlıkça yıkılabileceği, “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde idare encümenince sorumlular hakkında idari para cezası uygulanacağı ifade edilmiştir.
Kaçak yapı ile mücadele ve sağlıklı kentleşme konusunda 3194 sayılı İmar Kanunu ile belediyelere önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir. Belediyeler, kamuoyunda “kaçak yapı” olarak bilinen İmar Kanunu’na aykırı inşa edilmiş yapılaşma ile mücadele edebilmek için gerekli yaptırım gücüne sahip kamu tüzel kişileridir.
Belediyenin sorumluluk alanında imara aykırı yapılara ilişkin iş süreçlerinin incelenmesi neticesinde;
Belediyenin kaçak yapı denetimlerini düzenli ve periyodik aralıklarla yapmadığı, en son 2021 yılı kasım ayında yalnızca sahil kesiminde yapılmış olduğu, mevcut durumda kaçak yapılara yalnızca ihbar üzerine gidilerek işlem yapıldığı,
2015 yılından 2024 yılı ağustos ayına kadar tespit edilen kaçak yapı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı sayısının 160 adet olduğu,
Bu yapılardan 48 tanesinin yapı kayıt belgesi aldığı, 4 tanesinin tadilat ruhsatı aldığı, 36 tanesinin ise taşınmaz sahipleri tarafından aykırılıklarının giderildiği,
Kalan aykırı yapılarla ilgili olarak mahkeme yoluyla itirazda bulunanlar olmakla beraber, alınan yıkım kararları onanmış olup, iptal edilen yıkım kararı bulunmadığı,
2024 yılı sonu itibari ile kaçak olarak yapıldığı İmar Kanunu çerçevesinde tespit edilerek mühürlenen ve Belediye Encümenince yıkım kararı verilen ancak aradan geçen süreye rağmen 72 taşınmazın yıkımının gerçekleştirilmediği,
Yapı tatil zaptı düzenlendikten sonra aykırılığı giderilmeyen yapılar için 2 ay içerisinde yıkım kararı alınması gerekirken bu süreye uyulmadığı,
6 ay içerisinde yıkılmayan yapıların Bakanlık tarafından yıkılması için herhangi bir yazışma yapılmadığı,
2015 yılından itibaren yıkımı gerçekleşmesi gereken kaçak yapı sayısı 72 adet olmasına rağmen, 10.10.2023 tarihli yıkım ihalesinde 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait yalnızca 43 adet yapının dahil edildiği, önceki tarihli 29 adet kaçak yapının bu ihale kapsamına alınmadığı,
2024 yılında ise 1 adet kaçak yapı için yapı tatil zaptı düzenlendiği,
2015 yılından günümüze kadar Enez Belediyesince herhangi bir yıkımın gerçekleştirilmediği,
Tespit edilmiştir.
Belediye tarafından yapılacak denetimlerde; özellikle inşaatına yeni başlanan yapıların sıklıkla denetlenmesi; ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşaatına başlanan yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32’nci maddesi gereğince yapı tatil zaptı ve mühürleme tutanağı düzenlenerek inşaatın durdurulması ve söz konusu Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca kaçak yapı sahibine idari müeyyide uygulanmasının gerekliliği bilinmeli; aksi halde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “İmar Kirliliğine Neden Olma” başlıklı 184’üncü maddesinin ilgililer hakkında uygulanacağı bilinerek işlem tesis edilmelidir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun yerine getirilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığını ifade etmiştir. Ancak tespitlere ilişkin hususların düzeltme işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, Belediye Encümenince alınan kararların uygulanması, bu yapılara imar mevzuatında yer alan idari para cezaları ile diğer yaptırımların uygulanarak takibinin etkin bir şekilde yapılması gerekmektedir.