|
ÖZET: Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapılarla mücadelede imar mevzuatının etkin uygulanmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Aliağa Belediyesi Encümeni, görev alanındaki bazı yapıların ruhsatsız veya ruhsat eklerine uygun olmadığını tespit etmiş; ancak bu tespitler doğrultusunda gerekli işlemlerin yerine getirilmediği belirlenmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, ruhsatsız inşaatların durdurulmasını ve bu durumun tapu kayıtlarına işlenmesini öngörmektedir.
İmar mevzuatına göre, ruhsatsız veya aykırı yapılar mühürlenerek inşaat durdurulmakta ve bu durumun ilgili idarelere bildirilmesi gerekmektedir. Yapı sahipleri, mühürleme sonrası bir ay içinde yapılarının ruhsata uygun hale getirilmesi veya ruhsat alınması için başvuruda bulunmalıdır. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilmekte ve yapının yıkımına karar verilmektedir. 2018-2024 yılları arasında, belediye encümeni tarafından toplam 537 yapı için yıkım kararı verilmiş; ancak bu kararların uygulanmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapılarla ilgili alınan yıkım kararlarının etkin bir şekilde uygulanması ve bu durumun ilgili kurumlara bildirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu süreçlerin yerine getirilmesi, imar mevzuatının etkinliğini artıracak ve kaçak yapılaşmanın önüne geçecektir. |
BULGU: Ruhsatsız veya Ruhsat Eklerine Aykırı Yapılar ile Mücadelede İmar Mevzuatında Yer Alan Yaptırımların Etkin Bir Şekilde Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye görev alanında bulunan bazı yapıların kaçak veya ruhsat ve eklerine uygun olmaması nedeniyle Aliağa Belediye Encümeni tarafından verilen kararların yerine getirilmediği tespit edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’inci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) (3) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonu anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir.
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.”
03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde,
“Yapı tatil tutanağı: Herhangi bir şekilde ruhsat alınmadan yapıya başlanılarak kaçak inşaat yapıldığı ya da ruhsatlı yapılarda ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı tespit edildiği takdirde, ilgili idaresince yetkilendirilmiş teknik elemanlarca, yapının o andaki durumu ile birlikte aykırılıkları resim, kroki ve yazı ile belirtilen ve inşai faaliyete devam edilemeyeceğini gösteren onaylı belgeyi,”
hükümleri yer almaktadır.
Belirtilen imar mevzuatı uyarınca, yapı tatil tutanağı ile kaçak ya da ruhsat ve eklerine uygun olmadığı tespit edilen yapılar mühürlenerek inşaat durdurulmakta, tatil ya da durdurma zaptının bir nüshasının yerine asılması, bir nüshasının muhtara, bir nüshasının ise Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilmesi ayrıca tapuda beyanlar hanesine kaydedilmek üzere Tapu İl Müdürlüğü’ne konunun bir yazı ile bildirilmesi; bir ay içinde sahibi tarafından ruhsata uygun hale getirilmeyen ya da ruhsatlandırılmayan yapılar hakkında iki ay içinde ilgili idaresine göre belediye encümeni ya da il idare kurulu tarafından yıkım kararı verilip, bumların altı ay içinde yıktırılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 2018-2024 yılları arasında İdare görev ve yetki alanı içerisindeki toplam 537 adet yapı hakkında belediye encümeni tarafından yıkım kararı verildiği, bunlar için idari para cezası uygulandığı ancak encümen tarafından verilen bu kararların yerine getirilmediği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye tarafından tespit edilen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında belediye encümeni tarafından verilen ve kesinleşmiş olan söz konusu kararların yerine getirilmesi ve durumun Tapu İdaresi ile Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine bildirilmesi gerekmektedir.