|
ÖZET: Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapılarla mücadelede, imar mevzuatına dayanan yaptırımların etkin bir biçimde uygulanmadığı tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, inşaatların ruhsat almasının zorunlu olduğunu ve ruhsatsız yapılar için yıkım işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yerel idarelerin bu yaptırımları zamanında uygulamadığı görülmektedir. Yapı tatil tutanağının düzenlenmesinden sonra, ruhsata uygun hale getirilmediği tespit edilen yapılar için yıkım kararlarının alınmaması, kaçak yapıların artmasına neden olmaktadır.
Belediyeler, imar mevzuatına aykırı inşaatlarla mücadele etmek için gerekli yetkilere sahip olmalarına rağmen, mevcut yıkım politikalarının yetersiz kaldığı anlaşılmaktadır. Kaçak yapıların sayısındaki artış, bu durumun ciddi riskler doğurabileceğini göstermektedir. İlgili raporlar, belediyelerin kaçak yapılarla mücadelede daha etkin bir yaklaşım benimsemeleri gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, imar mevzuatına uygun hareket edilmesi ve kaçak yapıların önlenmesi için belediyelerin, yıkım ve idari para cezası gibi yaptırımları zamanında ve etkili bir şekilde uygulamaları elzemdir. Bu bağlamda, kamu idaresinin gerekli adımları atacağı belirtilmiştir. |
BULGU: Ruhsatsız veya Ruhsat Eklerine Aykırı Yapılar ile Mücadelede İmar Mevzuatında Yer Alan Yaptırımların Etkin Bir Şekilde Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde bulunan ve imar mevzuatına aykırı bir şekilde inşa edilen yapılara ilişkin yaptırım hükümlerinin etkili bir şekilde uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde, aynı Kanun’un 26’ncı maddesinde gösterilen istisnalar hariç her türlü inşaat yapımının ilgisine göre belediye veya valiliklerden alınacak yapı ruhsatına tabi olduğu, “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, istisnalar dışında ruhsat alınmadan yapıya başlanması, kaçak yahut ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması durumunda mevcut yapının yerel idarelerce yıktırılacağı ve yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların Bakanlıkça yıkılabileceği, “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde idare encümenince sorumlular hakkında idari para cezası uygulanacağı ifade edilmiştir.
Kaçak yapı ile mücadele ve sağlıklı kentleşme konusunda 3194 sayılı İmar Kanunu ile belediyelere önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir. Belediyeler, kamuoyunda “kaçak yapı” olarak bilinen İmar Kanunu’na aykırı inşa edilmiş yapılaşma ile mücadele edebilmek için gerekli yaptırım gücüne sahip kamu tüzel kişileridir.
Kaçak yapı ve gerçekleşen yıkım sayılarını gösteren aşağıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere Belediyenin uyguladığı yıkım politikası çerçevesinde Encümence yıkılması kararlaştırılan mevcut yapı stokunun bu yaklaşımla eritilmesinin mümkün olmadığı, bu durumun ise önemli riskleri beraberinde getirdiği görülmüştür.
Tablo 11: Kaçak Yapılara İlişkin Bilgiler
| Yıl | Düzenlenen Yapı Tatil Zaptı (Adet) |
Yıkım Kararı Verilen Yapı S. (32. M) |
İdari Para Cezası Verilen Yapı Say. (42. M) |
Ruhsata Bağlanan Yapı Say. | Yapı Kayıt Belgesi Alınan Yapı S. |
Yıkılan Yapı Sayısı | Yıkılmayan Yapı Sayısı) | Suç Duyurusu Sayısı |
| 2020 | ||||||||
| 2021 | ||||||||
| 2022 | ||||||||
| 2023 | ||||||||
| 2024 | ||||||||
| Top. |
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla İmar Kanunu ve ilgili mevzuatı çerçevesinde kaçak yapılarla mücadeleye ilişkin yaptırımların Belediye tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir