|
ÖZET: Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapıların denetiminde imar mevzuatı çerçevesinde uygulanan yaptırımların etkin bir şekilde hayata geçirilmediği tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre, her inşaatın belediye veya valilikten ruhsat alması gerekmektedir. Ruhsatsız yapılar hakkında yıkım kararı alınması ve bu süreçlerin hızlandırılması gerektiği belirtilmektedir. Ancak, Meriç Belediyesi’nin kaçak yapı denetimlerinin düzenli bir şekilde yapılmadığı ve yalnızca ihbarlar üzerine işlem gerçekleştirildiği görülmüştür.
2018-2024 yılları arasında tespit edilen 29 kaçak yapıdan yalnızca birinin yıkıldığı, iki yapının ise aykırılığının giderildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, 26 taşınmaz için yıkım kararlarının uygulanmadığı ve yapı tatil zaptı düzenlenen 10 yapı için gerekli yıkım kararlarının alınmadığı gözlemlenmiştir. İmar mevzuatına aykırılıkların tespit edilmesi durumunda, ilgili bilgilerin tapu dairesine bildirilmesi ve suç duyurusunda bulunulması gibi yükümlülüklerin yerine getirilmediği de tespit edilmiştir. Sonuç olarak, belediyenin imar mevzuatına uygun denetim yapması ve kaçak yapılarla ilgili idari yaptırımları etkin bir şekilde uygulaması büyük önem taşımaktadır. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını belirtmiş, ancak düzeltme işlemlerinin henüz tamamlanmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, alınan kararların uygulanması ve takip edilmesi gereklidir. |
BULGU: Ruhsatsız veya Ruhsat Eklerine Aykırı Yapılar ile Mücadelede İmar Mevzuatında Yer Alan Yaptırımların Etkin Bir Şekilde Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde bulunan ve imar mevzuatına aykırı bir şekilde inşa edilen yapılara ilişkin yaptırım hükümlerinin etkin bir şekilde uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde, aynı Kanun’un 26’ncı maddesinde gösterilen istisnalar hariç her türlü inşaat yapımının ilgisine göre belediye veya valiliklerden alınacak yapı ruhsatına tabi olduğu, “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, istisnalar dışında ruhsat alınmadan yapıya başlanması, kaçak yahut ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması durumunda mevcut yapının yerel idarelerce yıktırılacağı ve yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların Bakanlıkça yıkılabileceği, “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde idare encümenince sorumlular hakkında idari para cezası uygulanacağı ifade edilmiştir.
Kaçak yapı ile mücadele ve sağlıklı kentleşme konusunda 3194 sayılı İmar Kanunu ile belediyelere önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir. Belediyeler, kamuoyunda “kaçak yapı” olarak bilinen İmar Kanunu’na aykırı inşa edilmiş yapılaşma ile mücadele edebilmek için gerekli yaptırım gücüne sahip kamu tüzel kişileridir.
Meriç Belediyesinin sorumluluk alanında imara aykırı yapılara ilişkin iş süreçlerinin incelenmesi neticesinde;
0 Belediyenin kaçak yapı denetimlerini düzenli ve periyodik aralıklarla yapmadığı, mevcut durumda kaçak yapılara yalnızca ihbar üzerine gidilerek işlem yapıldığı,
0 2018 yılından 2024 yılı sonuna kadar tespit edilen kaçak yapı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı sayısının 29 adet olduğu,
0 Bu yapılardan sadece 1tanesinin yıkımının gerçekleştiği, 2 yapının ise aykırılığının giderildiği,
0 2024 yılı sonu itibari ile kaçak olarak yapıldığı İmar Kanunu çerçevesinde tespit edilerek mühürlenen ve Belediye Encümenince yıkım kararı verilen ancak aradan geçen süreye rağmen 26 taşınmazın yıkımının Meriç Belediyesince gerçekleştirilmediği,
0 Yapı tatil zaptı düzenlendikten sonra aykırılığı giderilmeyen 10 yapı için 2 ay içerisinde yıkım kararı alınması gerekirken bu sürenin aşıldığı,
0 6 ay içerisinde yıkılmayan yapıların Bakanlık tarafından yıkılması için herhangi bir yazışmanın yapılmadığı yapılar olduğu,
0 Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilginin, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilmesi gerekirken bu süreye uyulmadığı ve bir taşınmaz için bu işlemin yapılmadığı,
0 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “İmar Kirliliğine Neden Olma” başlıklı 184’üncü maddesi gereğince savcılığa suç duyurusunda bulunulmadığı,
Tespit edilmiştir.
Belediye tarafından yapılacak denetimlerde; özellikle inşaatına yeni başlanan yapıların sıklıkla denetlenmesi; ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşaatına başlanan yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32’nci maddesi gereğince yapı tatil zaptı ve mühürleme tutanağı düzenlenerek inşaatın durdurulması ve söz konusu Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca kaçak yapı sahibine idari müeyyide uygulanmasının gerekliliği bilinmeli; aksi halde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “İmar Kirliliğine Neden Olma” başlıklı 184’üncü maddesinin ilgililer hakkında uygulanacağı bilinerek işlem tesis edilmelidir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun yerine getirilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığını ifade etmiştir. Ancak tespitlere ilişkin hususların düzeltme işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, Belediye Encümenince alınan kararların uygulanması, bu yapılara imar mevzuatında yer alan idari para cezaları ile diğer yaptırımların uygulanarak takibinin etkin bir şekilde yapılması gerekmektedir.