|
ÖZET: Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapıların denetiminde imar mevzuatındaki yaptırımların etkin bir şekilde uygulanmadığı tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, inşaatların ruhsat alması gerektiğini ve ruhsatsız yapıların yerel idarelerce yıkılacağını belirtmektedir. Ancak, İpsala Belediyesi’nin kaçak yapı denetimlerini düzenli olarak gerçekleştirmediği, yalnızca ihbarlar üzerine işlem yaptığı ve 2007-2024 yılları arasında tespit edilen 24 kaçak yapıdan yalnızca 11’inin aykırılığının giderildiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca, mühürlenen ve yıkım kararı verilen 13 taşınmazın yıkımının yapılmadığı görülmüştür.
İmar Kanunu’na göre, yıkım kararlarının altı ay içinde uygulanması gerekmektedir. Ancak, bu süre zarfında çoğu yapı için Bakanlık nezdinde gerekli başvuruların yapılmadığı anlaşılmaktadır. Denetimlerin artırılması, yeni inşaatların sıkı bir şekilde kontrol edilmesi ve ruhsat eksiklikleri nedeniyle inşaatların durdurulması gerektiği vurgulanmaktadır. Aksi takdirde, imar kirliliğine neden olma suçlamasıyla karşılaşılabilir. Sonuç olarak, belediyenin aldığı kararların uygulanması ve imar mevzuatındaki yaptırımların etkin bir şekilde takip edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu süreçlerin göz ardı edilmesi, kaçak yapıların artmasına ve şehirleşme sorunlarına yol açabilir. |
BULGU: Ruhsatsız veya Ruhsat Eklerine Aykırı Yapılar ile Mücadelede İmar Mevzuatında Yer Alan Yaptırımların Etkin Bir Şekilde Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde bulunan ve imar mevzuatına aykırı bir şekilde inşa edilen yapılara ilişkin yaptırım hükümlerinin etkin bir şekilde uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde, aynı Kanun’un 26’ncı maddesinde gösterilen istisnalar hariç her türlü inşaat yapımının ilgisine göre belediye veya valiliklerden alınacak yapı ruhsatına tabi olduğu, “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, istisnalar dışında ruhsat alınmadan yapıya başlanması, kaçak yahut ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması durumunda mevcut yapının yerel idarelerce yıktırılacağı ve yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların Bakanlıkça yıkılabileceği, “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde idare encümenince sorumlular hakkında idari para cezası uygulanacağı ifade edilmiştir.
Kaçak yapı ile mücadele ve sağlıklı kentleşme konusunda 3194 sayılı İmar Kanunu ile belediyelere önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir. Belediyeler, kamuoyunda “kaçak yapı” olarak bilinen İmar Kanunu’na aykırı inşa edilmiş yapılaşma ile mücadele edebilmek için gerekli yaptırım gücüne sahip kamu tüzel kişileridir.
İpsala Belediyesi sorumluluk alanında imara aykırı yapılara ilişkin iş süreçlerinin incelenmesi neticesinde,
Belediyenin kaçak yapı denetimlerini düzenli ve periyodik aralıklarla yapmadığı, mevcut durumda kaçak yapılara yalnızca ihbar üzerine gidilerek işlem yapıldığı,
2007 yılından 2024 yılı sonuna kadar tespit edilen kaçak yapı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı sayısının 24 adet olduğu, ayrıca denetim sırasında 18 yapının daha aykırılığının tespit edildiği,
Taşınmaz sahipleri tarafından bu yapılardan 11 ‘inin aykırılıklarının giderildiği,
2024 yılı sonu itibari ile, kaçak olarak yapıldığı İmar Kanunu çerçevesinde tespit edilerek mühürlenen ve Belediye Encümenince yıkım kararı verilen ancak aradan geçen süreye rağmen 13 taşınmazın yıkımının gerçekleştirilmediği,
Yapı tatil zaptı düzenlendikten sonra aykırılığı giderilmeyen yapılar için savcılık ve ilgili kurumlara bildirimlerin yapılmadığı, Kanun’da belirtilen süreç ve usullere tam olarak riayet edilmediği,
6 ay içerisinde yıkılmayan yapıların Bakanlık tarafından yıkılması için sadece 6 yapı için yazışmanın yapıldığı,
Gerekli kontrol ve denetim eksikliğinden dolayı birçok yılda ve 2024 yılında kaçak yapı için yapı tatil zaptı düzenlenmediği,
2010 yılından günümüze kadar İpsala Belediyesince herhangi bir yıkım işleminin gerçekleştirilmediği,
Tespit edilmiştir.
Oysa ki 3194 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi gereğince bu yapıların altı ay içinde Belediye tarafından yıkılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede, günümüze kadar bu süre içerisinde yıkılamayan yapıların yıkımı için Bakanlık nezdinde, tespitlerin çoğu ile ilgili girişimde bulunulmadığı görülmektedir.
Yapılacak denetimlerde özellikle inşaatına yeni başlanan yapıların sıklıkla denetlenmesi; ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşaatına başlanan yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32’nci maddesi gereğince yapı tatil zaptı ve mühürleme tutanağı düzenlenerek inşaatın durdurulması ve söz konusu Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca kaçak yapı sahibine idari müeyyide uygulanmasının gerekliliği bilinmeli; aksi halde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “İmar Kirliliğine Neden Olma” başlıklı 184’üncü maddesinin ilgililer hakkında uygulanacağı bilinerek işlem tesis edilmelidir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususların dikkate alınarak, mevzuata uygun işlem yapılacağı ifade edilmiş ancak buna ilişkin gerekli adımların atılmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak; Belediye Encümenince alınan kararların uygulanması, bu yapılara imar mevzuatında yer alan idari para cezaları ile diğer yaptırımların uygulanarak takibinin etkin şekilde yapılması gerekmektedir.