|
ÖZET: Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapılarla ilgili imar mevzuatındaki yaptırımların etkin bir şekilde uygulanmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir ilçe belediyesi sınırları içerisinde otel, işyeri ve konut gibi yapıların mimari projelerine aykırı durumlar gözlemlenmesine rağmen, İmar Kanunu çerçevesinde gerekli işlemler gerçekleştirilmemiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için belirli yaptırımlar öngörmektedir; ancak bu yaptırımların uygulanmadığı görülmektedir.
Denetimlerde, 16 otelin mimari projelerine aykırı kısımlar, 12 işyerinin ruhsat ve eklerine aykırı ilaveleri ve ruhsatı olmayan 20 parseldeki kaçak yapılar tespit edilmiştir. İlgili idare tarafından, bu yapılarla ilgili olarak İmar Kanunu’nun 42. maddesinde belirtilen idari müeyyidelerin uygulanmadığı ve 32. madde kapsamında gerekli işlemlerin tesis edilmediği anlaşılmıştır. Ayrıca, bazı alanların kapılarının kilitli olması nedeniyle tespit yapılamamıştır. Kamu idaresi, ruhsatsız ve ruhsat eklerine aykırı yapılar için gerekli işlemlerin yapıldığını belirtse de, bazı yapılarla ilgili henüz işlem yapılmadığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, kaçak yapıların varlığını sürdürmesine neden olmaktadır. Sonuç olarak, belediyenin İmar Kanunu’nun 32. ve 42. maddeleri çerçevesinde gerekli işlemleri bir an önce gerçekleştirmesi gerekmektedir. |
BULGU: Ruhsatsız veya Ruhsat Eklerine Aykırı Yapılar ile Mücadelede İmar Mevzuatında Yer Alan Yaptırımların Etkin Bir Şekilde Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içinde bulunan otel, işyeri, konut gibi yerlerin mimari projelerine aykırı kısımlarının bulunmasına rağmen İmar Kanunu kapsamında gerekli işlemlerin tesis edilmediği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde;
“Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) (3) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.” denilmiştir.
Aynı Kanun’un “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde; imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin ilgili fıkrasında;
“Yapı tatil tutanağı: Herhangi bir şekilde ruhsat alınmadan yapıya başlanılarak kaçak inşaat yapıldığı ya da ruhsatlı yapılarda ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı tespit edildiği takdirde, ilgili idaresince yetkilendirilmiş teknik elemanlarca, yapının o andaki durumu ile birlikte aykırılıkları resim, kroki ve yazı ile belirtilen ve inşai faaliyete devam edilemeyeceğini gösteren onaylı belgeyi,” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu imar mevzuatı hükümleri uyarınca yapı tatil tutanağı ile kaçak ya da ruhsat ve eklerine uygun olmadığı tespit edilen yapılar mühürlenerek inşaat durdurulmakta, tatil ya da durdurma zaptının bir nüshasının yerine asılması, bir nüshasının muhtara, bir nüshasının ise Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilmesi ayrıca tapuda beyanlar hanesine kaydedilmek üzere Tapu il Müdürlüğüne konunun bir yazı ile bildirilmesi gerekmektedir. Ayıca ilgili kaçak yapı için Kanun’un 42’nci maddesinde belirtilen idari müeyyideler uygulanmakta ve bir ay içinde sahibi tarafından ruhsata uygun hale getirilmeyen ya da ruhsatlandırılmayan yapılar hakkında yıkım kararı alınması ve yıktırılması gerekmektedir.
Mahallinde yapılan incelemede, 16 adet otelin mimari projesine aykırı kaçak kısımlarının olduğu, 12 adet işyerinin yapı ruhsatı ve eki projelerine aykırı ilavelerinin bulunduğu, Keskin ve Eğriöz Mahallelerinde, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi olmayan muhtelif 20 parselde yer alan birçok kaçak yapının olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu kaçak yapılar ile ilgili olarak 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42’nci maddesinde öngörülen idari müeyyideler uygulanmamış ve 32’nci maddesi kapsamında gerekli işlemler tesis edilmemiştir. Ayrıca yine yapılan incelemede bazı mahallerin kapılarının kilitli olması nedeniyle tespit yapılamamıştır. Tespit yapılamayan yerlere ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün parsel sorgu sisteminde yer alan görüntülerden kaçak ilavelerinin bulunabileceği anlaşılmıştır. Tespit yapılamayan yerlere ilişkin olarak da sonradan İdarece tespit yapılmasına ilişkin gerekli işlemler tesis edilmemiştir.
Kamu İdaresi cevabında, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32’nci ve 42’nci maddelerine istinaden ruhsatsız/ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için gerekli işlemlerin yapılmakta olduğu ifade edilmiştir. Ancak bazı yapılara ilişkin henüz işlem tesis edilmemiş olduğu görülmüştür. Bulgu konusu hususa ilişkin işlemlerin tamamlanmamış olması nedeniyle bulgu konusu aykırılık devam etmektedir.
Sonuç olarak, Belediyenin kaçak yapılar ile ilgili İmar Kanunu’nun 32’nci ve 42’nci maddesi hükümleri çerçevesinde işlem tesis etmesi gerekmektedir.