|
ÖZET: Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapılarla mücadelede, imar mevzuatındaki yaptırımların etkin bir şekilde uygulanmadığı tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu, yapı ruhsatı alma zorunluluğunu belirleyerek, ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı inşaatların yıkılmasını öngörmektedir. Ancak, yerel idarelerin bu yaptırımları yeterince uygulamadığı ve kaçak yapıların yıkım süreçlerinin geciktiği gözlemlenmiştir. İlgili mevzuat, yapı tatil tutanağının düzenlenmesinden itibaren belirli süreler içinde yıkım kararlarının alınmasını ve uygulanmasını zorunlu kılmaktadır.
Belediyelere, kaçak yapılaşma ile mücadele etme konusunda önemli sorumluluklar yüklenmiştir. Ancak, mevcut uygulamalarla bu yapıların yıkımının sağlanamadığı ve bu durumun kentleşme açısından riskler oluşturduğu anlaşılmaktadır. İmar Kanunu çerçevesinde, idare encümenleri tarafından tespit edilen imar ihlalleri için idari para cezalarının uygulanması da gerekmektedir. Kamu idaresi, denetim raporunda belirtilen sorunlara dikkat edileceğini ifade etmiştir. Bu bağlamda, imar mevzuatına uygun hareket edilmesi ve kaçak yapılarla mücadelede etkin bir yaklaşım sergilenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Ruhsatsız veya Ruhsat Eklerine Aykırı Yapılar ile Mücadelede İmar Mevzuatında Yer Alan Yaptırımların Etkin Bir Şekilde Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde bulunan ve imar mevzuatına aykırı bir şekilde inşa edilen yapılara ilişkin yaptırım hükümlerinin etkili bir şekilde uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde, aynı Kanun’un 26’ncı maddesinde gösterilen istisnalar hariç her türlü inşaat yapımının ilgisine göre belediye veya valiliklerden alınacak yapı ruhsatına tabi olduğu, “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, istisnalar dışında ruhsat alınmadan yapıya başlanması, kaçak yahut ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması durumunda mevcut yapının yerel idarelerce yıktırılacağı ve yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların Bakanlıkça yıkılabileceği, “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde idare encümenince sorumlular hakkında idari para cezası uygulanacağı ifade edilmiştir.
Kaçak yapı ile mücadele ve sağlıklı kentleşme konusunda 3194 sayılı İmar Kanunu ile belediyelere önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir. Belediyeler, kamuoyunda “kaçak yapı” olarak bilinen İmar Kanunu’na aykırı inşa edilmiş yapılaşma ile mücadele edebilmek için gerekli yaptırım gücüne sahip kamu tüzel kişileridir.
Kaçak yapı ve gerçekleşen yıkım sayılarını gösteren aşağıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere Belediyenin uyguladığı yıkım politikası çerçevesinde Encümence yıkılması kararlaştırılan mevcut yapı stokunun bu yaklaşımla eritilmesinin mümkün olmadığı, bu durumun ise önemli riskleri beraberinde getirdiği görülmektedir.
Tablo 9: Kaçak Yapılara İlişkin Bilgiler
| Yıl | Düzenlenen Yapı Tatil Zaptı (Adet) |
Yıkım Kararı Verilen Yapı S. (32. m.) |
İdari Para Cezası Verilen Yapı Say. (42. m.) |
Ruhsata Bağlanan Yapı Say. |
Yapı Kayıt Belgesi Alınan Yapı S. | Yıkılan Yapı Sayısı | Yıkım Yapılmayan Yapı Sayısı | Suç Duyurusu Sayısı |
| 2020 | ||||||||
| 2021 | ||||||||
| 2022 | ||||||||
| 2023 | ||||||||
| 2024 | ||||||||
| Top. |
Kamu idaresi, bulguda tespit edilen hususlara dikkat edileceğini belirtmiştir.
Bu itibarla, İmar Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde kaçak yapılarla mücadeleye ilişkin yaptırımların Belediye tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir.