|
ÖZET: Ruhsatsız yapılarla ilgili olarak İmar Kanunu’nda öngörülen müeyyidelerin uygulanmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. 2017 sonrası inşa edilen ve yapı kayıt belgesi alan yapıların sahiplerine, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16’ncı maddesi çerçevesinde herhangi bir yaptırım uygulanmadığı tespit edilmiştir. Bu madde, ruhsatsız yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla belirli tarihler arasında başvuru yapılması gerektiğini öngörmektedir.
Ayrıca, İmar Kanunu’nun 42’nci maddesinin 2’nci fıkrasında ruhsatsız veya mevzuata aykırı yapıların sahiplerine uygulanacak idari para cezaları detaylandırılmıştır. Bu düzenlemelere göre, yapıların niteliği ve çevresel etkileri göz önünde bulundurularak ceza hesaplamaları yapılması gerekmektedir. Yapı kayıt belgesi alanların listesi üzerinden yapılan incelemelerde, 2017 sonrasında inşa edilen dört yapının, ilgili müeyyidelerden muaf tutulduğu belirlenmiştir. Kamu İdaresi, yapı kayıt belgesi düzenleme yetkisine sahip olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nden gerekli bilgilerin talep edileceğini ve buna göre yaptırımların uygulanacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, 2017 sonrasında inşa edilen yapılar için İmar Kanunu’nda belirtilen müeyyidelerin uygulanması adına gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Ruhsatsız Yapılar İçin İmar Kanunu’nda Belirtilen Müeyyidelerin Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
2017 yılından sonra yapılmış olmasına rağmen yapı kayıt belgesi alan yapıların sahiplerine İmar Kanunu’nda yer alan müeyyidelerin uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16’ncı maddesinde, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılara, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31.10.2018 tarihine kadar başvurulması, maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31.12.2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebileceği düzenlenmiştir.
Yine aynı Kanun’un “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinin 2’nci fıkrasında “ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır.” denildikten sonra (a) bendinde yapı sınıflarına göre imar para cezasının hesabı, (c) bendinde cezanın artırılması halleri, (ç) bendinde ise ruhsatsız yapının bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri alınarak hesaplanacak ek imar para cezası düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda İdareden, yapı kayıt belgesi alanların listesi istenmiş, söz konusu liste üzerinden örnekleme usulüyle seçilen parsellerde harita programları üzerinden geçmiş yıllardaki görüntülere bakılmak suretiyle yapıların ne zaman yapıldığı incelenmiş ve 4 tane yapının 2017 yılından sonra yapıldığı ancak İdare tarafından İmar Kanunu’nda yer alan müeyyidelerin uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, yapı kayıt belgesi düzenleme yetkisine sahip Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden belediye yetki alanı içerisinde bulunan alanlarda Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların güncel listesi ve verilen yapı kayıt belgelerinin geçerlilik durumlarına ilişkin bilgi ve belgelerin isteneceği ve bu doğrultuda gerekli yaptırımların uygulanacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, yapı kayıt belgesi listeleri incelenerek 2017 yılından sonra yapılmış yapılar için İmar Kanunu’nda belirtilen müeyyidelerin uygulanması konusunda gerekli işlemlerin tamamlanması gerekmektedir.