|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde sabit ve mobil haberleşme altyapısına ilişkin geçiş hakkı bedelinin takip ve tahsilatının yapılmadığını ortaya koymuştur. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda tanımlanan “geçiş hakkı”, “geçiş hakkı sağlayıcısı” ve “işletmeci” kavramları çerçevesinde, bu hakların kapsamı ve tahsilat yöntemleri belirlenmiştir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesi ve tahsilatının nasıl yapılacağına dair esasları içermektedir.
Yönetmelik, işletmecilerin ve geçiş hakkı sağlayıcılarının anlaşma yapma özgürlüğüne sahip olduğunu, ancak geçiş hakkı ücretlerinin tahsilatının taşınmaz sahipleri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olan geçiş hakkı ücretleri tarifesi, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından belirlenen Üretici Fiyatları Endeksi oranında artırılmakta ve belediyeler bu tarifeye uygun olarak tahsilat yapmalıdır. Yapılan incelemeler sonucunda, ilgili belediyenin sabit ve mobil haberleşme altyapısına dair geçiş hakkı ücretlerini gelir tarifesine dahil etmediği ve dolayısıyla bu gelir kaleminin takip edilmediği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu duruma ilişkin gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Ancak, 2024 yılı içerisinde geçiş hakkı bedelinin tahakkuk ve tahsilatının yapılmaması, belediyenin önemli bir gelir kaynağından mahrum kalmasına neden olmaktadır. Bu nedenle, gerekli adımların atılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş hakkı”, “Geçiş hakkı sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasında “Geçiş hakkının kapsamı” belirlenmiş, 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından “Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerine belediye gelir tarifesinde yer verilmediği ve dolayısıyla da söz konusu gelir kaleminin takip ve tahsilinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından 2024 yılı içerisinde altyapı geçiş hakkı bedeli olarak herhangi bir tahakkuk ve tahsilatın yapılmaması belediyenin önemli bir gelirden mahrum kalmasına yol açmaktadır. Bu nedenle söz konusu gelirlere yönelik gerekli işlemler yapılmalıdır.