|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından onaylanan ücret tarifesi cetvelinde, sabit ve mobil haberleşme altyapı ve şebekelerinden alınması gereken geçiş hakkı bedellerinin belirlenmediği tespit edilmiştir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda geçiş hakkı, işletmecilerin elektronik haberleşme hizmeti sunmak amacıyla gerekli altyapıyı kurma ve bakımını yapma yetkisini içermektedir. Ayrıca, geçiş hakkı sağlayıcıları ve işletmecilerin tanımları da bu kanunda yer almaktadır.
Kanunun 22. maddesi, geçiş hakkının kapsamını belirlerken, kamu ve özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden ya da üzerinden geçiş yapma hakkını kapsamaktadır. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından 2012 yılında yayımlanan yönetmelik, geçiş hakkı ve ücret tarifesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Bu yönetmelik, işletmecilerin ve geçiş hakkı sağlayıcılarının anlaşmalarını serbestçe yapmalarına olanak tanırken, geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesine dair kurallar da içermektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümlerine uyulacağını taahhüt etmiş ve telekomünikasyon firmalarının geçiş hakkı talepleri için gerekli ücretlerin belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu durum, altyapı ve şebekelere yönelik geçiş hakkı bedellerinin düzenli bir şekilde takip edilmesi ve tahsil edilmesi açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye Meclisi tarafından kabul edilen 2024 yılında uygulanacak olan ücret tarifesi cetvelinin incelenmesi sonucunda telekomünikasyon altyapı ve şebekelerinden alınması gereken geçiş hakkı bedellerinin belirlenmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde;
s) Geçiş hakkı: İşletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,
ş) Geçiş hakkı sağlayıcısı: Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,
z) İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,” tanımlamaları yapılmıştır.
Yine Aynı Kanun’un “Geçiş hakkının kapsamı” başlıklı 22’inci maddesinin birinci fıkrası:
“Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar.” ve
“Anlaşma serbestisi” başlıklı 25’inci maddesi;
“İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafından istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.” şeklinde düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih 28510 sayılı Resmi Gazete’de Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.
Bu Yönetmelik’in “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesine göre işletmeci ve Geçiş Hakkı Sağlayıcısı; geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilirler. Ayrıca “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Yönetmelik ekinde de tarifelere ilişkin tablo bulunmaktadır.
Kamu idaresi tarafından bulguya iştirak edilmiş ve ilgili mevzuat hükümlerine uyulacağı belirtilmiştir.
İdare tarafından kendi mülkiyetinde, tasarrufunda veyahut sorumluluğunda bulunan taşınmazlardan altyapı ve şebekelerine yönelik geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmaları için geçiş hakkı ücretinin belirlenmesi gerekmektedir.