ÖZET: Sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile şebekeleri için geçiş hakkı bedelinin takip ve tahsilatının yapılmadığı belirlenmiştir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 22. maddesi, geçiş hakkının kamu ve özel mülkiyete ait taşınmazlar üzerinde elektronik haberleşme hizmeti sunmak amacıyla kullanılmasını düzenlemektedir. Ayrıca, 25. maddede geçiş hakkı sağlayıcısı ile işletmeci arasında sözleşme yapılabileceği belirtilmiştir.

Geçiş Hakkı Ücretleri Yönetmeliği’nin 9. maddesi, geçiş hakkı ücretinin belirli bir üst sınır dahilinde talep edilebileceğini ve bu ücretlerin her yıl Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi oranında artırılacağını ifade etmektedir. İncelemeler sonucunda, büyükşehir ve ilçe belediyeleri sınırları içinde farklı tarifelerin belirlendiği, ancak 2024 yılı itibarıyla bu ücretlerin tahakkuk veya tahsilat işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.

Bu durum, kamu idaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar üzerinden geçiş hakkı ücretlerinin tahsili için gerekli adımların atılması gerektiğini göstermektedir.

BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdarenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo vb. ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilatının gerçekleştirilmediği görülmüştür.

5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Geçiş Hakkının Kapsamı” başlıklı 22’nci maddesinde; geçiş hakkının, elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsadığı ifade edilmiştir.

Aynı Kanun’un 25’inci maddesinde ise; geçiş hakkı sağlayıcısı ile işletmeci arasındaki sözleşmenin mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşulu ile serbestçe yapılabileceği belirtilmiştir. Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik’in “Geçiş Hakkı Ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; geçiş hakkı sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücretinin, yine bu Yönetmelik’in ekinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu’nda belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi (Yi-ÜFE) oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.

Söz konusu Tarife Tablosu incelendiğinde, büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler ile büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler olmak üzere farklı tarifelerin belirlendiği, başka bir ifadeyle ilçe belediyelerinin sorumluluğunda olan yerlerde söz konusu ücretlerin ilçe belediyeleri tarafından alınacağı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin yetki alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerine dair bir ücret tarifesi belirlendiği, ancak 2024 yılı içerisinde herhangi bir tahakkuk veya tahsilat işleminin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.

İdarenin mülkiyetinde veya tasarrufu altında bulunan taşınmazlar üzerinden geçiş hakkı ücretinin tahsili amacıyla gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.