|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri malzemelere ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilatının yapılmadığını ortaya koymaktadır. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’na göre, geçiş hakkı, işletmecilere kamu ve özel mülkiyet alanlarından geçiş yapma izni veren bir haktır. Bu kapsamda, geçiş hakkı sağlayıcıları ile işletmeciler arasında serbestçe anlaşmalar yapılabilmektedir. Ancak, mevcut düzenlemelere rağmen, belediyenin geçiş hakkı ücretlerini düzenli bir şekilde tahsil edemediği tespit edilmiştir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelik, geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesine yönelik usul ve esasları içermektedir. Yönetmelikte, geçiş hakkı ücretlerinin, belirlenen tarifelerdeki fiyatları aşamayacağı ve bu ücretlerin her mali yıl başında güncelleneceği belirtilmiştir. Ancak, belediyenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar üzerinden geçiş hakkı kullanan telekomünikasyon firmaları ile yapılan anlaşmalara rağmen, tahsilat işlemlerinin düzenli bir şekilde yürütülmediği görülmektedir. Belediyenin önemli bir gelir kaynağından mahrum kalmaması için, geçiş hakkını kullanan telekomünikasyon firmalarından geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ve tahsilatına yönelik gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. Bu durum, belediyenin mali durumunu güçlendirecek ve hizmet kalitesini artıracaktır. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerine belediye gelir tarifesinde yer verildiği ancak söz konusu gelir kaleminin takip ve tahsilatının yapılmadığı görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesine göre;
“Geçiş hakkı: İşletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,
Geçiş hakkı sağlayıcısı: Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dâhil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,
İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten şirketi,”
ifade etmektedir.
Mezkûr Kanun’un “Anlaşma serbestisi” başlıklı 25’inci maddesindeki düzenleme gereği, işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilmektedirler.
Öte yandan, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla, 27.12.2012 tarihli ve 28510 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır.
Bu Yönetmelik’in “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesine göre de işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısı, geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilmektedirler.
Ayrıca Yönetmelik’in “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde“Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.”
düzenlemesi yer almaktadır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki düzenlemelere göre belediyeler tarafından Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde tavan olarak belirtilen miktarlara riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerine 2024 yılı Gelir Tarifesinde de yer verildiği, ancak Belediyenin mülkiyetinde olan taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçiş hakkını kullanan telekomünikasyon firmaları ile anlaşmaların imzalandığı, ancak geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ve tahsilinin düzenli bir şekilde yapılamadığı tespit edilmiştir.
Belediye tarafından gönderilen cevapta, telekomünikasyon firmalarından geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ve tahsil edildiği belirtilerek cevaba bir telekomünikasyon firmasına ilişkin 2023 yılı geçiş hakkı bedelinin 2024 yılında tahsiline ilişkin bir tahsilat makbuzu eklenmiş ise de Düzce Belediyesinin yetki ve sorumluluk alanında faaliyet gösteren birden fazla sayıda telekomünikasyon firması bulunmaktadır ve bunlardan sağlanması gereken geçiş hakkı bedellerinin düzenli bir şekilde tahakkuk ve tahsilinin yapıldığına ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belge sunulmamıştır.
Belediyenin önemli bir gelir kaleminden yoksun kalmasına yol açılmaması için geçiş hakkını kullanan telekomünikasyon firmalarından geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ve tahsiline yönelik gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.