|
ÖZET: Sabit ve mobil haberleşme altyapısına ilişkin geçiş hakkı bedellerinin takip ve tahsilatının yapılmadığı tespit edilmiştir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda geçiş hakkı, geçiş hakkı sağlayıcısı ve işletmeci tanımları yer almakta; bu hakla ilgili anlaşmaların serbestçe yapılabileceği belirtilmektedir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, geçiş hakkı ücretlerinin tahsilatına dair usul ve esasları düzenlemekte, taşınmaz sahiplerinin bu ücretleri tahsil etme yetkisini vurgulamaktadır.
Yönetmelik gereği, geçiş hakkı ücretleri tarifesi belirlenmiş ve her mali yıl başında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi oranında artırılması öngörülmüştür. Belediyelerin, tarifede belirtilen tavan fiyatlara uygun olarak telekomünikasyon firmalarından geçiş hakkı ücreti talep etmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, ilgili kamu idaresinin bu ücretlerin takip ve tahsilatını gerçekleştirmediği ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, 2021 yılında Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile bir geçiş hakkı sözleşmesi imzaladığını ve bu sözleşme çerçevesinde 2013-2021 yıllarına ait bedellerin hesaplandığını belirtmiştir. Ancak 2024 yılı muhasebe kayıtlarında geçiş hakkı ücretlerine dair herhangi bir gelir kaydı bulunmamaktadır. Bu durum, kamu idaresinin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilatını etkin bir şekilde gerçekleştirmesi gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Geçiş Hakkının Kapsamı” belirlenmiş, 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı Resmî Gazete’de “Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi’nde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretinin Kamu İdaresi tarafından takip ve tahsilatının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, İdarece 2021 yılı içerisinde Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile geçiş hakkı sözleşmesi imzalandığı, sözleşme ile 2013-2021 yılları geçiş hakkı bedellerinin hesaplandığı ve Fen İşleri Müdürlüğü tarafından Mali Hizmetler Müdürlüğüne geçiş hakkı bedellerinin tahsili, takibi ve muhasebe işlemlerinin gerçekleştirilmesi yönünde bilgi verildiği, bu doğrultuda geçiş hakkı bedellerinin tahakkuk ve tahsilat işlemleri sözleşme çerçevesinde gerçekleştirildiği ifade edilmiştir.
Buna karşın, Kamu İdaresinin 2024 yılı muhasebe kayıtlarında geçiş ücretlerine ilişkin herhangi bir gelir kaydı bulunmamaktadır.
Kamu İdaresi tarafından geçiş hakkı ücretinin takip ve tahsilinin yapılması gerekmektedir.