|
ÖZET: Sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile şebekelerine dair geçiş hakkı bedelinin takip ve tahsilatında eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin mücavir alanındaki bu altyapılara ilişkin geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmediğini ve ilgili gelirlerin takip edilmediğini ortaya koymuştur. 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’sine dayanan yönetmelik, geçiş hakkı ve ücret tarifesi gibi kavramları tanımlamakta ve işletmecilerin bu hakları kullanabilmesi için gerekli prosedürleri belirlemektedir.
Yönetmelik, işletmecilerin kamu ve özel mülkiyet alanlarından geçiş yapabilmeleri için geçiş hakkı sağlayıcılarına belirli ücretler ödemesini öngörmektedir. Ayrıca, geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesi ve tahsilat süreçlerinin yürütülmesi, belediye meclisinin sorumluluğundadır. Yapılan incelemelerde, belediyenin bu tarifeleri belirlemediği ve dolayısıyla tahsilat işlemlerinin eksik kaldığı kabul edilmiştir. Sonuç olarak, belediye meclisinin geçiş hakkı ücret tarifesini bir an önce belirlemesi ve işletmecilerle gerekli anlaşmaları yaparak tahsilat süreçlerini etkin bir şekilde yürütmesi gerekmektedir. Bu durum, hem kamu kaynaklarının etkin kullanımı hem de hizmetlerin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye mücavir alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerine ait tarifenin belirlenmediği, söz konusu gelir kaleminin takip ve tahsilinin yapılmadığı görülmüştür.
655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye istinaden çıkarılan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik 27.12.2012 tarih ve 28510 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik’in “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
-“Elektronik haberleşme altyapısı”: “Elektronik haberleşmenin, üzerinden veya aracılığıyla gerçekleştirildiği anahtarlama ekipmanları, donanım ve yazılımlar, terminaller ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü şebeke birimlerini, ilgili tesisleri ve bunların bütünleyici parçaları”,
-“Elektronik haberleşme şebekesi”: “Bir veya daha fazla nokta arasında elektronik haberleşmeyi sağlamak için bu noktalar arası bağlantıyı teşkil eden anahtarlama ekipmanları ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü iletim sistemleri ağı”,
-“Geçiş hakkı”: “İşletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan haklar”,
-“Geçiş hakkı ücreti”: “İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücret”,
-“Geçiş hakkı ücret tarifesi”: “Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesi”,
-“Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS)”: “Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri”,
-“İşletmeci”: “Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten şirket”
Şeklinde tanımlanmıştır.
Yönetmelik hükümlerine göre; işletmeciler, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarımını yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan haklar karşılığında Yönetmelik’te belirtilen tarifeler esas alınarak geçiş hakkı sağlayıcısına ücret ödeyeceklerdir. Bu amaçlarla, işletmecilerle geçiş hakkı sağlayıcıları arasında anlaşma yapılacağı ve geçiş hakkına ait ücretlerin ödeme şeklinin anlaşmada yer alacağı yine Yönetmelik’te ifade edilmiştir.
Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik’in 8’inci maddesinde; işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmayı Yönetmelik’te belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, geçiş hakkına ait ücretlerin ödeme şeklinin sözleşmede yer alacağı hüküm altına alınmış, 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu Yönetmelik’e eklenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’ncu maddesinde; geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için geçiş hakkı sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edileceği, ilk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretlerinin bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edileceği, geçiş hakkının kullanılması süresince geçiş hakkının kullanılmasından dolayı mevcut bir yapının, yolun, zeminin tekrar eski haline getirilmesine ilişkin iş ve işlemlerin hangi tarafça yapılacağının geçiş hakkı sağlayıcısı tarafından belirleneceği, maliyetinin işletmeci tarafından karşılanması suretiyle bu iş ve işlemlere ilişkin bedellerin belirlenmesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının bu işlere ilişkin birim fiyatlarının dikkate alınacağı hususları belirtilerek geçiş hakkı ücretlerine ilişkin ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır.
Yapılan incelemede, belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içindeki sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan ve kullanılacak olan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücret tarifesinin belediye meclisince belirlenmediği görülmüştür.
Bulgu konusu husus idarece de kabul edilmiş olup konuya ilişkin eksikliklerin en kısa süre içerisinde tespit edilerek gerekli tahsilatın yapılacağı ifade edilmiştir.
Kurumca, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik’in yukarıdaki düzenlemeleri çerçevesinde; belediye meclisince geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesi, geçiş hakkı sağlayıcısı olarak işletmecilerden geçiş hakkı bedellerinin takibi ve tahsiline yönelik işlemlerin eksiksiz şekilde yapılması gerekmektedir.