|
ÖZET: Sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile şebekelerinden alınması gereken geçiş hakkı bedelinin takip ve tahsilatında ciddi eksiklikler tespit edilmiştir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda yer alan tanımlar ve geçiş hakkının kapsamı, işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcıları arasında anlaşma serbestisi sağlamakta, ancak uygulamada bu süreçlerin etkin bir şekilde yürütülmediği görülmektedir. 2012 tarihli yönetmelik, geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesi ve tahsilatının nasıl yapılacağına dair esasları ortaya koymakta, ancak bu çerçevede gerekli tarifelerin oluşturulmadığı ve tahakkuk işlemlerinin gerçekleştirilmediği anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, belediyelerin geçiş hakkı ücretlerini belirlemesi ve bunları telekomünikasyon firmalarından tahsil etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak, ilgili kurumun geçiş hakkı bedeline dair bir tarifeyi belirlemediği ve tahsilat işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu konuda gerekli tarifelerin oluşturulduğunu ve tahsilat işlemlerinin başlatıldığını belirtse de, henüz sonuç alınamamıştır. Sonuç olarak, geçiş hakkı bedelinin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin tamamlanmaması, kamu gelirlerinde kayıplara yol açmaktadır. Bu nedenle, ilgili işlemlerin bir an önce tamamlanması ve gelir kaybının önlenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu idaresinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilinde eksiklikler bulunduğu görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un 22’inci maddesinin birinci fıkrasında “Geçiş hakkının kapsamı” belirlenmiş, 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 27.12.2012 tarih 28510 sayılı Resmi Gazete’de “Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in “Geçiş Hakkı Ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde ise; geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin Yönetmelik’e ekli Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Yurt içi Üretici Fiyatları Endeksi (Yi-ÜFE) oranında artırılarak tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede Kurum tarafından geçiş hakkı bedeline yönelik tarifenin belirlenmediği, söz konusu gelire ilişkin herhangi bir tahakkuk ve tahsilat işlemi yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, geçiş hakkı bedelleri konusunda ilgili işletmelerden tahsilat yapılması için gerekli tarifeler belirlendiği, ilgili kuruluşlara tebligat yapılmaya başlandığı, tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin izlendiği, tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin en kısa sürede tamamlanacağı belirtilmektedir.
Sonuç olarak, Kurum tarafından geçiş hakkı bedeli tahakkuk ve tahsilatı işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşılmış olup bu durum gelirden mahrum kalınmasına yol açtığından söz konusu gelire yönelik gerekli işlemlerin tamamlanması gerekmektedir.