|
ÖZET: Yapılan incelemeler, kamu idaresinin sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri malzemeler için geçiş hakkı bedelinin takip ve tahsilatını gerçekleştirmediğini ortaya koymuştur. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun tanımları doğrultusunda, geçiş hakkı, işletmecilerin elektronik haberleşme hizmeti sunmak amacıyla gerekli altyapıyı kurma ve bakımını yapma yetkisini kapsamaktadır. Bu bağlamda, geçiş hakkı sağlayıcıları ile işletmeciler arasında yapılan anlaşmaların mevzuata uygun olarak serbestçe yapılabileceği belirtilmiştir.
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Yönetmelik, geçiş hakkı ücretlerinin, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışındaki yerlerde belirli bir üst sınır dahilinde talep edilebileceğini düzenlemektedir. Kamu idaresinin, yetki ve sorumluluk alanı çerçevesinde geçiş hakkı bedelinin takip ve tahsilatını gerçekleştirmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile ilgili geçiş hakkı ücretlerinin düzenli bir şekilde takip edilmesi ve tahsil edilmesi, kamu idaresinin sorumluluğundadır. Bu süreç, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Yapılan incelemede kamu idaresinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin bugüne kadar takip ve tahsilinin hiç yapmadığı görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde:
“… s) Geçiş hakkı: İşletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,
ş) Geçiş hakkı sağlayıcısı: Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,
… z) İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,” tanımlamaları yapılmıştır.
Yine aynı Kanun’un “Geçiş hakkının kapsamı” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrası:
“Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar.” hükmünü,
Anlaşma serbestisi başlıklı 25’nci maddesi ise:
“İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafından istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.” hükmünü ihtiva etmektedir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih 28510 sayılı Resmî Gazete’de Sabit Ve Mobil Haberleşme Altyapısı Veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo Ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.
Bu Yönetmelik’in “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesine göre işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısı, geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabileceklerdir.
Mezkûr Yönetmelik’in geçiş hakkı ücretlerini düzenleyen 9’uncu maddesinde, “Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.” düzenlemesine yer verilmiş ve Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu da Ek-1 olarak ilgili Yönetmelik’e eklenmiştir.
Kamu idaresince, yetki ve sorumluluk alanları içinde kalıp da alınması gereken geçiş hakkı bedelinin takip ve tahsilinin yapılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, kamu idaresinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerininin takip ve tahsilinin yapılması gerekmektedir.