|
ÖZET: Sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile şebekelerden alınması gereken geçiş hakkı bedelinin takip ve tahsilatında eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar üzerinden geçiş hakkı kullanan telekomünikasyon firmalarıyla herhangi bir anlaşma imzalanmadığı ve geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ettirilmediği ortaya çıkmıştır. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, geçiş hakkını tanımlamakta ve bu hakların işletmecilere tanınmasını düzenlemektedir.
Geçiş hakkı sağlayıcıları ile işletmeciler arasında, ilgili mevzuata uygun olarak anlaşmaların yapılabileceği belirtilmiştir. Ayrıca, geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesi ve tahsilatın yapılması için taşınmaz sahiplerinin yetkili olduğu ifade edilmiştir. 2014 yılından itibaren geçiş hakkı ücretleri tarifesi, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından belirlenen oranlarda artırılmakta ve bu tarifeye uyulması gerekmektedir. Yapılan incelemelerde, belediyenin önemli bir gelir kaynağından yoksun kaldığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, geçiş hakkını kullanan telekomünikasyon firmalarıyla anlaşmaların imzalanması ve geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ve tahsilatına yönelik çalışmaların ivedilikle başlatılması gerekmektedir. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde olan taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçiş hakkını kullanan telekomünikasyon firmaları ile geçiş hakkı anlaşması imzalanmadığı ve geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “geçiş hakkı” işletmecilere, elektronik haberleşme sunmak için gerekli şebeke ve altyapı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan haklar olarak, “işletmeci” yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten şirket olarak, “geçiş hakkı sağlayıcısı” geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dâhil olmak üzere taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri olarak tanımlanmıştır.
Mezkûr Kanun’un “Geçiş hakkının kapsamı” başlıklı 22’nci maddesinde geçiş hakkının, elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme altyapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu altyapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak vb. amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsadığı belirtilmiştir. Geçiş hakkı sağlayıcısı ile işletmeci arasında ilgili mevzuata ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapılabileceği “Anlaşma serbestisi” başlıklı 25’inci maddede hüküm altına alınmıştır.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlendiği Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik 27.12.2012 tarihli ve 28510 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki düzenlemelere göre belediyeler tarafından Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde tavan olarak belirtilen miktarlara riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin mülkiyetinde olan taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçiş hakkını kullanan telekomünikasyon firmaları ile geçiş hakkı anlaşması imzalanmadığı ve geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir.
Belediye tarafından bulguda yer alan hususlara yönelik gerekli çalışmaların başlatıldığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin önemli bir gelir kaleminden yoksun kalmasına yol açılmaması amacıyla geçiş hakkını kullanan telekomünikasyon firmaları ile geçiş hakkı anlaşması imzalanması ve geçiş hakkı ücretlerinin tahakkuk ve tahsiline yönelik çalışmaların yapılması gerekmektedir.