|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, yerel belediyelerin sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile ilgili geçiş hakkı bedellerinin takip ve tahsilatında eksiklikler olduğunu ortaya koymaktadır. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun ilgili maddeleri, geçiş hakkı ve bu hakka ilişkin ücretlerin belirlenmesi konusunda çerçeve sunmaktadır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, işletmecilerin ve geçiş hakkı sağlayıcılarının anlaşma yapma özgürlüğünü tanırken, geçiş hakkı bedellerinin tahsilatının taşınmaz sahipleri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, Zonguldak Belediye Meclisi’nin 2024 yılı için geçiş hakkı ücret tarifesini belirlemediği tespit edilmiştir. Bu durum, geçiş hakkını kullanan işletmeciler için gerekli tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılmamasına yol açmıştır. Kamu idaresi, ilgili işlemlerin 2025 yılı içinde gerçekleştirileceğini belirtmiş, ancak bu konuda herhangi bir belge sunmamıştır. Kamu idaresinin, mülkiyetinde bulunan alanlar için mevzuatta belirtilen işletmecilerle anlaşma yaparak, geçiş hakkı bedelinin tahakkuk ve tahsilatını başlatması gerekmektedir. Bu adımlar, geçiş hakkı ücretlerinin düzenli bir şekilde toplanmasını sağlayarak, belediyenin mali durumuna katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri tesisata ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmeyerek takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un “Geçiş Hakkının Kapsamı” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasında geçiş hakkının kapsamı belirlenmiş olup “Anlaşma Serbestisi” başlıklı 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete’de Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır. Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi’nde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Zonguldak Belediye Meclisi tarafından 2024 yılı için geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesine yönelik herhangi bir karar alınmadığı tespit edilmiştir. Bu durum geçiş hakkını kullanan işletmeciler adına gerekli tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılmamasına sebep olmuştur.
Kamu idaresi cevabında ilgili işlemlerin 2025 yılı dönemi içinde yapılmakta olduğu belirtilmiş olmakla birlikte cevap ekinde herhangi bir bilgi belge sunulmamıştır.
Kamu İdaresi tarafından mülkiyet, tasarruf veya sorumluluğunda bulunan yerler için mevzuatta belirtilen işletmeciler ile anlaşma yapılarak, belirlenen üst sınırları geçmemek üzere geçiş hakkı bedeline yönelik tahakkuk ve tahsil işlemlerinin başlatılması gerekmektedir.