|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri gereçlere ilişkin geçiş hakkı bedellerinin takip ve tahsilatının yapılmadığını ortaya koymuştur. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda tanımlanan geçiş hakkı ve ilgili tarafların anlaşma serbestisi çerçevesinde hareket etme yetkisi, bu bedellerin tahsil edilmesi için gerekli düzenlemeleri içermektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, belediyelerin geçiş hakkı bedeline yönelik tarifeleri belirlemediği ve bu gelirle ilgili herhangi bir tahakkuk veya tahsilat işlemi gerçekleştirmediği tespit edilmiştir.
Özellikle, bu durum ilk kez 2018 yılında Ankara Akyurt Belediyesi’nin Sayıştay Düzenlilik Denetimi Raporu’nda gündeme gelmiş olmasına rağmen, 2024 yılı itibarıyla belediye yetkilileri tarafından herhangi bir işlem yapılmadığı görülmektedir. Kamu idaresi, geçiş hakkı bedelleriyle ilgili çalışmaların yapıldığını ve 2025 yılında tarifelerin belirleneceğini belirtse de, 2024 yılı sonu itibarıyla gerekli tahsilatların henüz gerçekleştirilmediği anlaşılmaktadır. Bu durum, kamu gelirlerinin kaybına yol açmakta olup, geçiş hakkı bedellerinin düzenli bir şekilde tahsil edilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu idaresinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasında “Geçiş hakkının kapsamı” belirlenmiş, 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete’de “Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in “Geçiş Hakkı Ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde ise; geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin Yönetmelik’e ekli Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Yurt içi Üretici Fiyatları Endeksi (Yi-ÜFE) oranında artırılarak tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Kurum tarafından geçiş hakkı bedeline yönelik tarifenin belirlenmediği, söz konusu gelire ilişkin herhangi bir tahakkuk ve tahsilat işlemi yapılmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, bulgumuza konu edilen ve yukarıda detayları açıklanmış olan husus ilk defa Ankara Akyurt Belediyesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetimi Raporu’nda yer almış olmasına rağmen 2024 yılı sonu itibarıyla Belediye yetkilileri tarafından bu hususta herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içerisinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapı veya şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı bedelleriyle ilgili çalışma yapılmış olduğu, 2025 yılı içerisinde belediye meclisince geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlendiği ve belirlenen tarifeye göre borç tahakkuklarının yapılarak ilgili işletmecilere tebliğ edildiği belirtilmiştir. Ancak, 2024 yılsonu itibarıyla geçiş hakkı bedelleriyle ilgili gerekli tahsilatların henüz yapılmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, kurum tarafından geçiş hakkı bedeli olarak herhangi bir tahakkuk ve tahsilatın yapılmaması, bu gelirden mahrum kalınmasına yol açtığından söz konusu gelire yönelik gerekli işlemlerin düzenli olarak yapılması gerekmektedir.