Sağlık Hizmetlerine İlişkin Fiyat Tarifelerinin Hatalı Uygulanması (Sayıştay)

BULGU: Sağlık Hizmetlerine İlişkin Fiyat Tarifelerinin Hatalı Uygulanması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

İstanbul Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi tarafından sosyal güvence kapsamında olmayan Türk veya yabancı uyruklu sağlık hizmeti verilen kişiler için hatalı kamu sağlık hizmeti tarifesinin uygulandığı görülmüştür.

3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun “Temel Esaslar” başlıklı 3’üncü maddesinin c bendi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 355’inci maddesinin “Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü” başlıklı “ç” bendi kapsamında Kamu kurum ve kuruluşlarına ait sağlık kuruluşları veya sağlık işletmelerinde verilen her türlü hizmetin tarifelerini belirleme ve tasdik etme yetkisi Sağlık Bakanlığına verilmiştir.

33359 sayılı Kanunu’nun 3’üncü maddesinin c bendi ile 1 sayılı CB Kararnamesi’nin 355/ç” bendi, 2219 sayılı Hususi Hastaneler Kanunu’nun 28’inci maddesi hükümlerine dayanarak hazırlan Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin eki EK:1 Fiyat Tarifeleri Usul ve Esaslarının;

Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’nci maddesinde;

Bu tarifenin amacının, Sağlık Bakanlığı bünyesindeki sağlık hizmeti sunucuları ile devlet üniversiteleri bünyesinde yer alan sağlık hizmet sunucularını (devlet üniversite hastaneleri, sağlık uygulama ve araştırma merkezleri, diş hekimliği fakülteleri), belediye hastaneleri tarafından sunulan sağlık hizmetlerinin (ön tanı, tanı, tedavi, tıbbi rehabilitasyon, acil sağlık hizmetleri ile sağlık turizmi) fiyat tarifeleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslarını belirlenmesi olduğu,

Bu tarifenin kapsamının ise, Bakanlık bünyesindeki sağlık hizmeti sunucuları ile devlet üniversiteleri bünyesinde yer alan sağlık hizmet sunucularını (devlet üniversite hastaneleri, sağlık uygulama ve araştırma merkezleri, diş hekimliği fakülteleri), belediye hastaneleri tarafından sunulan sağlık hizmetlerini (ön tanı, tanı, tedavi, tıbbi rehabilitasyon, acil sağlık hizmetleri ile sağlık turizmi); Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından finansmanı karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın, insan sağlığına yönelik Sağlık Bakanlığı tarafından sunulması uygun görülen (birinci basamak sağlık hizmetleri ile aile hekimliği hizmetleri hariç) sağlık hizmetlerini; Bu fiyat tarifesi eki Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Listesi (Ek-2A) listesinde yer alan fiyatlar kamu ve özel tüm sağlık hizmet sunucuları tarafından sunulan sağlık hizmetleri olduğu,

“Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin Genel Uygulama İlkeleri” başlıklı 3’üncü Bölümünde ise;

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında olan kişilere sunulan sağlık hizmetlerinin 5510 Sayılı Kanun ve ilgili mevzuatı hükümleri çerçevesinde fiyatlandırılacağı; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından finansmanı karşılanmayan sağlık hizmetlerinin, kişiler GSS kapsamında olsa dahi Ek-2 Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi üzerinden fiyatlandırılacağı; GSS kapsamında olmayan veya GSS kapsamında olduğu halde sağlık hizmet bedelini kendisinin ödeyeceğini beyan eden kişilere sunulan sağlık hizmet bedellerinin Ek-2 SHFT üzerinden fiyatlandırılacağı; 5510 Sayılı Kanun’un Geçici 20’nci maddesi kapsamında yer alan banka ve sandık kapsamındaki iştirakçiler ile kamu ve özel hukuk tüzel kişilerinin mensuplarına yönelik sunulacak sağlık hizmetleri için Ek-2 SHFT fiyatlandırılacağı,

İlave olarak “Uluslararası Sağlık Turizmi Ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik” Kapsamındaki Kişilere Sunulan Sağlık Hizmetlerinin Fiyatlandırma Usul ve Esasları” başlıklı 12’inci Bölümünün;

n fıkrasında, Genel Sağlık Sigortasından yararlanılmaması halinde ülkemizde oturma izni almış ve geçici T.C kimlik numarası olan yabancı uyruklu hastalara sunulan sağlık hizmetleri Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Listesi (Ek-2A) üzerinden ücretlendirileceği,

p fıkrasında ise, Türk soylu yabancılara Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (EK-2) hükümlerine göre işlem tesis edileceği, ve bu kişilerin uyruğunda bulundukları ülke makamlarından aldıkları Türk soylu olduklarını gösterir “Apostil şerhli ya da Dışişleri Bakanlığınca/Valiliklerce onaylanmış” belgeyi veyahut Valilikler bünyesinde bulunan Tayin ve Tespit Komisyonlarınca “Türk soylu olunduğuna yönelik kararı” ibraz etmeleri gerektiği, ayrıca Türk soylu olarak ücretlendirme Türk soylu belgesinin ibraz tarihinden itibaren sunulan sağlık hizmetlerini kapsayacağı,

hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, 08.01.2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’nci maddesinde, herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmayacanın; yedinci fıkrasında ise, bu hükümden muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye ise Cumhurbaşkanı’nın yetkili olduğu belirtilmiştir.

8/1/2002 Tarihli ve 4736 Sayılı Kanunun 1 inci Maddesinin Birinci Fıkrası Hükmünden Muaf Tutulacakların Tespitine Dair 28/1/2002 Tarihli ve 2002/3654 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararında Değişiklik Yapılması Hakkında Karar kapsamında ücretsiz sağlık hizmetleri verilecek kişi ve kurumlar belirlenmekte ve ilgili kamu fiyat tarifelerinde bu kararlara atıf yapılmaktadır. Kararda 112 acil ve ambulans hizmetlerini talep edenlerden sosyal güvencesi olmayıp ödeme gücü olmayanlar ile insan ticareti mağduru olduğu tespit edilen ve sağlık hizmetleri giderlerini karşılayacak durumda olmayan yabancı uyruklu kişiler istisna tutulmakta ve bunlar haricinde kimseye sağlık hizmetleri ücretsiz sunulmamaktatır.

Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, kamu ve özel sağlık hizmet sağlayıcıları tarafından tüm sağlık hizmetlerinin ücretlendirilmesine ilişkin Sağlık Bakanlığının yayınladığı Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin eki EK:1 Fiyat Tarifeleri Usul ve Esaslarının eki farklı fiyat tarifeleri mevcuttur. Sağlık hizmeti sağlayıcıları, Bakanlık tarafından oluşturulan tarifeye uygun olarak hizmet sunmak ve fiyat belirlemek zorundadır. Buna göre, sosyal güvenlik kapsamı dışındaki Türk vatandaşlarına verilen kamu sağlık hizmetleri için Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (EK-2), sosyal güvenlik kapsamı dışındaki yabancı hastalar için ise Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (EK- 2A) belirlenmiştir. EK-2A fiyat tarifesindeki fiyatlar taban fiyatlar olmakta, Rektörlükçe belirlenecek kat sayı oranında işlem veya liste bazlı sağlık turizmi amaçlı veya turist olarak ülkeye gelen yabancı hastalara uygulanacak fiyatları belirleyebilmektedir.

Ayrıca, Genel Sağlık Sigortasından yararlanmayan ülkemizde oturma izni almış ve geçici T.C kimlik numarası olan yabancı uyruklu hastalar için bir istisna, sağlık hizmetleri ücreti olarak Hastane tarafından sağlık hizmetlerini gerçekleştirmeden önce mevzuatta belirtilen şekilde hazırlanmış Türk Soylu belgesini sunmasıdır ki bu durumda Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (EK 2) uygulanmakta, mevzuatın öngördüğü şekilde Türk Soylu Belgesini sunmaması durumunda ise bu kişilere Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (Ek-2A) uygulanması gerekmektedir.

Özet olarak, kamu üniversite hastanelerinden hizmet alan sosyal güvence kapsamı dışındaki Türk ve yabancı hastalara verilen sağlık hizmetlerinin yukarıda belirtilen fiyat tarifelerine göre ücretlendirilmesi ve/veya faturalandırılması gerekmekte, ayrıca, insan ticareti mağduru yabancı hastalar ile acil ve ambulans hizmeti verilen hastalardan sosyal güvencesi olmayan ve ödeme gücü bulunmayan kişiler haricinde kamu sağlık hizmetleri hiçbir kişi ve kuruma ücretsiz sunulamamaktadır.

Üniversite hastaneleri tarafından sağlık hizmetleri için mevzuatta öngörülen tarifeler uygulanmalı ve bu tarifeler üzerinden mevzuatın öngörmediği şekilde ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaması gerekmektedir.

Kişilere Türk Soylu Belgeleri Olmadan Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin Uygulanması

Genel Sağlık Sigortasından yararlanmayan yabancı uyruklu kişilere “Türk Soylu” belgesi olmadan Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin uygulandığı görülmüştür.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, sağlık hizmeti için başvuran Genel Sağlık Sigortasından yararlanmayan yabancı uyruklu kişilere “Türk Soylu” belgesinin sunulması durumunda belgenin sununmasından sonra Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin; “Türk Soylu” belgesi sunulmaması durumunda ise, Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin uygulanması gerekmektedir.

Yapılan denetimlerde; Türk soylu hasta statüsünde kaydedilen ve aldığı sağlık hizmetleri için düşük fiyat tarifesi olan “Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (EK 2)” uygulanan hastaların usul ve esaslarda belirtilen belgelerinin olmadığı; ibraz edilen belgelerin düzenlemede belirlenen şartları sağlamadığı veya ibraz edilen belgelerin fotokopi belgeler olduğu, bunun sonucu olarak yabancı hastaların “Türk Soylu” hasta olarak kaydedilmek suretiyle hastalardan daha düşük fiyat tarifesi olan Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi ile ücret tahakkuku ve/veya tahsilinin yapıldığı görülmüştür.

Türk soylu belgesini sunmayan genel sağlık sigortasından yararlanmayan yabancı uyruklu kişilerin sağlık hizmeti ücretinin Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinden değil Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinden (Ek-2A) hesaplanması ve tahsil edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir

Genel Sağlık Sigortasından Yararlanmayan Türk ve Yabancı Uyruklu Hastalara Fiyat Tarifesinin Hatalı Uygulanması veya Ücretsiz Kurum Kodundan İşlem Yapılması

Genel sağlık sigortasından yararlanmayan Türk ve yabancı uyruklu hastalara fiyat tarifesinin hatalı uygulandığı veya ücretsiz kurum kodundan işlem yapıldığı görülmüştür.

Mezkur mevzuat hükümleri uyarınca, sosyal güvenlik kapsamı dışındaki Türk hastalar için Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (EK-2), yabancı hastalar için ise Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (EK-2A) uygulanması gerektiği ve hiçbir kamu hastanesinde mevzuatta sayılan istisnalar dışında sağlık hizmetlerinin ücretsiz şekilde sunulmasının mümkün olmadığı görülmektedir.

Yapılan denetimlerde, Hastane tarafından sağlık hizmeti verilen sosyal güvencesi olmayan Türk veya yabancılara mevzuatta öngörmediği halde hatalı tarifenin uygulandığı ya da ücret tahakkuk ve tahsilinin yapılmayarak ücretsiz kodlu hasta katagorisine alındığı, böylelikle Hastanenin gelir kaybı riskinin doğduğu görülmüştür.

Kamu İdaresi cevabında, tespit edilen bulgulara dayanak teşkil eden hususlara ilişkin, birimler tarafından çalışmaların devam ettiği belirtilmiştir.

Hastane tarafından sağlık hizmeti verilen sosyal güvencesi olmayan Türk ve yabancı hastalara mevzuatın öngördüğü şekilde fiyat tarifesinin uygulanması gerekmektedir.