Sağlık Market Kapsamında Yapılan Alımlarda Hatalı Uygulamalar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Sağlık Market Kapsamında Yapılan Alımlarda Hatalı Uygulamalar Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü (DMO) arasında yapılan protokole istinaden DMO’ya yapılan ödemelerin mevzuatta herhangi bir öncelik verilmemesine rağmen öne alındığı ve DMO’dan Sağlık Market kapsamında yapılan alım ve teslim süreçlerinde eksiklikler bulunduğu tespit edilmiştir.

a. Mevzuatta Öncelik Verilmemesine Rağmen Devlet Malzeme Ofisi Ödemelerinin

Öne Alınması

SGK ile DMO arasında yapılan protokole istinaden DMO’ya yapılacak ödemelerin, mevzuatta herhangi bir öncelik verilmemesine rağmen öne alındığı tespit edilmiştir.

Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Ödemelerin yapılmasında öncelik” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca işletmelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması hâlinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, bu ödemelerin yapılmasında sırasıyla; “a) Katkı payları hariç olmak üzere özlük haklarına ilişkin ödemelere, b) Kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, …” öncelik verilir. Anılan Yönetmelik’in ikinci fıkrası gereği, işletmelerin nakit mevcudunun yeterli olması durumunda ödemeler, ödeme emri belgelerinin muhasebe biriminin kayıtlarına giriş sırasına göre yapılır.

Kırıkkale Üniversitesi ile DMO arasında 10.07.2020 tarihinde imzalanan “Tedarik İşbirliği Protokolü”nün 7.5’inci maddesinde Sağlık Market kapsamında talep edilen ürünlerin bedelinin, DMO’ca düzenlenecek fatura tarihinden itibaren 90 gün içerisinde ödeneceği, söz konusu fatura bedellerine ilişkin ödemelerin bu sürede SGK tarafından doğrudan DMO’ya yapılmasının teminine yönelik işlem ve süreçlerin Üniversitenin sorumluluğunda olduğu ifade edilmiştir.

DMO ile SGK arasında “Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğüne Yapılacak İlaç ve Tıbbi Malzeme Ödemelerine İlişkin Protokol” 25.09.2020 tarihinde imzalanmış ve Protokolün taraflar bildirimde bulunmadığı sürece bir yıllık dönemler halinde uzayacağı düzenlenmiştir.

Protokolün 6’ncı maddesinde SGK ile sözleşmeli sağlık hizmet sunucularının ilaç veya tıbbi malzeme ihtiyaçlarını DMO’dan temin etmeleri halinde söz konusu ilaç ve malzemelere ait teslim ve tesellüm bilgileri ile fatura bilgileri aylık olarak DMO tarafından SGK’ye bildirileceği, bildirilen bu fatura tutarlarının ilgili sağlık hizmet sunucusuna yapılacak ilk ödeme tutarından kesilerek SGK tarafından DMO’ya ödeneceği belirtilmiştir.

Diğer taraftan SGK ile Kırıkkale Üniversitesi Hastanesi arasında 2024 yılı için götürü bedel üzerinden imzalanan Sağlık Hizmeti Alım Sözleşmesi ve Usul ve Esasları’nın 6’ncı maddesinin (c) bendinde üniversitelerin sağlık hizmeti sunan birimlerinin ilaç ve tıbbi malzeme ihtiyaçlarını DMO’dan tedarik etmeleri ve söz konusu protokolün ekinde yer alan muvafakatnameyi imzalamaları halinde “Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğüne Yapılacak İlaç ve Tıbbi Malzeme Ödemelerine İlişkin Protokol” hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Dolayısıyla Protokol hükümlerine göre Kırıkkale Üniversitesi Hastanesinin (Hastane) SGK’ye muvafakat vermesi halinde, fatura tarihinden itibaren 90 gün içerisinde Hastane tarafından DMO’ya ödenmesi gereken tutarlar, DMO tarafından aylık olarak SGK’ye bildirilecek ve SGK Hastaneye yapacağı ödeme tutarından bu ödemeleri keserek doğrudan DMO’ya gönderecektir.

Yapılan incelemede, Üniversitesi Hastanesi ile DMO arasında yapılan Tedarik İşbirliği Protokolü uyarınca Hastane tarafından DMO’dan temin edilen ilaç ve tıbbi malzemelere ilişkin fatura tutarlarının Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Ödemelerin yapılmasında öncelik” başlıklı 22’nci maddesinde öncelik verilecek ödemeler arasında sayılmamasına rağmen, SGK tarafından Hastanenin götürü bedel alacaklarından doğrudan kesinti yapılarak DMO’ya ödendiği tespit edilmiştir. Ayrıca Üniversite tarafından SGK’ye verilmiş bir muvafakatname de bulunmadığı görülmüştür.

DMO tarafından Hastanenin fatura tutarlarının aylık olarak SGK’ya bildirilmesi ve götürü bedelden kesinti yapılması, fatura tarihinden itibaren 90 gün vadesi bulunan alacakların önceden ödenmesi nedeniyle nakit planlamasının olumsuz etkilenmesine sebebiyet vermektedir. Diğer taraftan Hastaneye aylık olarak SGK tarafından gönderilen DMO kesinti tutarlarının ayrıntısı belirtilmediğinden vade takibi yapılamamaktadır.

Kamu İdaresi cevabında bulgu metninde belirtilen protokollere istinaden DMO alımlarına ilişkin Üniversitenin ödemesi gereken bedellerin otomatik olarak SGK tarafından götürü bedelden kesildiği ifade edilse de hem DMO ile Üniversite arasında hem de SGK ile DMO arasında yapılan protokol hükümlerinin mevzuata uygun hale getirilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, mevzuatta ödenme sırası olarak herhangi bir öncelik verilmemiş olan DMO alacaklarının, SGK ile DMO arasındaki protokole istinaden Hastane alacaklarından kesinti yapılmak suretiyle ödenmesi mümkün olmamakla birlikte bu durum Hastanenin nakit planlamasını ve vade takibini olumsuz etkilemektedir.

b. Sağlık Market Kapsamındaki Alım ve Teslim Süreçlerinde Eksiklikler Olması

DMO’dan yapılan Sağlık Markete konu olan beşeri tıbbi ürünlerin ve tıbbi malzemelerin alım ve teslim sürecinde eksiklikler olduğu tespit edilmiştir.

Tedarik İşbirliği Protokolü’nün; 8’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında imalat ve ithalat süreci gerektiren veya zamanında temin edilememe riski bulunan ürünlerin bu süreç ve riskler göz önünde bulundurularak zamanında talepte bulunulmaması sebebiyle temin edilememesi, talep edilmesine rağmen teslim edilememesi veya geç teslim edilmesinden DMO’nun sorumlu olmadığı, 9’uncu maddesinde ürünlerin teslim/tesellüm ve muayene/kabul işlemlerinin talepte bulunan müşteri tarafından yapılacağı, bu aşamada kusurlu veya eksik mal teslimi, malın zamanında teslim edilmemesi ve benzeri hallerde DMO mevzuatı ve ilgili anlaşma hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, DMO talep toplama tarihlerinde ihtiyaç konusu tıbbi malzeme taleplerinin DMO sistemine girildiği ancak;

Mal teslim tarihleri ile talep edilme tarihleri karşılaştırıldığında ciddi gecikmeler olduğu,

Geç teslimler için herhangi bir müeyyide uygulanmadığı,

Mal teslim tarihleri bilinmediğinden ihtiyaç duyulan tıbbi malzemelere ilişkin tedarik planlaması yapılamadığı,

DMO teslimlerinde yaşanan gecikme sebebiyle acil olarak ihtiyaç duyulması sebebiyle talepte bulunulan malzemelerin çoğu zaman ilave olarak doğrudan temin ya da ihale yöntemleri ile alımının yapıldığı,

Teslimi geciken malzemeler kısım kısım teslim edilmek yerine toplu olarak İdareye teslim edildiğinden tıbbi malzeme depolarının malzeme kabullerinde yığılmalar olduğu ve malzemelerin bir süre koridorlarda bekletilmek zorunda kalındığı,

tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, DMO’dan Sağlık Market kapsamında yapılan alımlarda teslim süreçlerinin DMO tarafından düzenlendiği, sipariş teslim süreçlerinde Üniversitenin herhangi bir insiyatifi bulunmadığı ilgili birimlerin bulgu konusunda bilgilendirilerek sürecin iyileştirilmesi için çalışmalar yapılacağı belirtilse de protokolün tarafı olarak Üniversitenin DMO ile işbirliği yaparak bahse konu Protokolü bulguda yer verilen hususlar dikkate alınarak güncellemesi gerekmektedir.

Dolayısıyla, alım ve kabul süreçlerinin ihtiyaçların etkin ve zamanında karşılanmasını sağlayacak şekilde revize edilmesi gerekmektedir.