|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, sahipsiz sokak hayvanları için yeterli barınak inşa edilmediği ve başıboş sokak köpeklerinin toplanmadığı tespit edilmiştir. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 6. maddesi gereğince, yerel yönetimlerin sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanları en kısa sürede hayvan bakımevlerine götürmesi zorunludur. Bu hayvanların, bakımevlerine alındıktan sonra Tarım ve Orman Bakanlığı veri sistemine kaydedilmesi ve rehabilitasyon süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir.
Büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 25.000’i aşan diğer belediyeler, sahipsiz hayvanların korunması ve bakımından sorumludur. Ancak yapılan incelemelerde, bu yükümlülüklerin yerine getirilmediği, sokaklarda çok sayıda başıboş köpeğin bulunduğu ve mevzuat hükümlerine uygun bir işlem yapılmadığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, insan sağlığını tehdit etmekte ve belediyenin karşılaşabileceği hukuki sorunları artırmaktadır. Kamu İdaresi, mevcut barınak kapasitelerinin yetersiz olduğunu ve 31.12.2028 tarihine kadar bu kapasitelerin artırılması için gerekli adımların atıldığını belirtmiştir. Ancak, insan ve toplum sağlığını korumak amacıyla, mevcut yasal düzenlemelere uygun olarak sahipsiz sokak hayvanlarının toplanması ve bakımevlerinde barındırılması için acil önlemler alınması gerekmektedir. |
BULGU: Sahipsiz Sokak Hayvanları İçin Barınak Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında toplanması zorunlu olan başıboş sokak köpeklerinin toplanmadığı, sahipsiz sokak hayvanları için yeterince barınak yapılmadığı, şehir merkezinde bir kısmı sürü halinde olmak üzere çok sayıda başıboş sokak köpeğinin bulunduğu tespit edilmiştir.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanun’un 6’ncı maddesinin dördüncü fıkrasına göre; sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur, bu hayvanların öncelikle söz konusu merkezlerde oluşturulacak müşahede yerlerinde tutulması sağlanmalı, bakımevlerine alınan hayvanlar Tarım ve Orman Bakanlığı veri sistemine kaydedilmeli ve rehabilite edilen köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılmalıdır.
Aynı Kanun’un 7527 sayılı Kanun ile değişik “Yerel yönetimlerin sorumluluğu” başlıklı Ek 1’inci maddesine göre ise, büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve sahiplendirilinceye kadar bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurmalı; sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların, ilgili belediyeler tarafından hayvan bakımevine götürülmelidir; bakımevlerine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilmeli ve rehabilite edilen köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılmalıdır.
Bu hükümlere göre büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 25.000’i aşan belediyeler, sorumluluk sınırları içerisindeki sahipsiz başıboş sokak köpekleri başta olmak üzere, insan ve toplum sağlığını tehdit eden sahipsiz hayvanları toplamak ve bunları sahiplendirinceye kadar kurmuş oldukları hayvan bakım evlerinde bakmakla yükümlüdürler.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından sahipsiz sokak hayvanlarının toplanması için yeterince hayvan bakımevi ve barınak yapılmadığı, başıboş sokak köpeklerinin toplanmadığı, sokaklarda bir kısmı sürü halinde olmak üzere birçok başıboş köpeğin dolaştığı ve bunlara ilişkin olarak mevzuat hükümleri çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmadığı tespit edilmiştir.
Söz konusu bu durum, 5199 sayılı Kanun hükümlerine açıkça aykırılık teşkil etmekle birlikte, özellikle başıboş sokak köpeklerinin sebep olabileceği saldırılar nedeniyle insan ve toplum sağlığını tehdit etmekte ve Belediyeye karşı tazminat davası açılması riskini de barındırmaktadır.
Kamu İdaresinin cevabında; yukarıda belirtilen kanun hükümleri ve İl Hayvanları Koruma Kurulu kararları doğrultusunda işlemler yapıldığı, öncelikli olarak saldırgan olduğu gözlenen köpekler ile güçten düşmüş ve hasta hayvanların toplanarak, sahiplendirilinceye kadar bakımevine yerleştirildiği, mevcut barınak kapasitelerinin tüm hayvanları barındırmaya yeterli olmadığı, 5199 sayılı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesi çerçevesinde tüm belediyelere, koşullarını iyileştirmeleri ve kapasitelerini artırmaları için 31.12.2028 tarihine kadar süre verildiği, barınak kapasitesinin artırımı için yer tahsisiyle ilgili Bakanlığa başvuruda bulunulduğu, gerekli bütçenin ayrıldığı ve proje çalışmalarına başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; insan ve toplum sağlığını korumak, Belediyenin karşı karşıya gelebileceği ekonomik yüklerden korunmak ve hukuk devleti olmanın gereği olarak mevcut kanuni düzenlemelerin emredici hükümlerine uygun olarak hareket ederek başıboş sokak hayvanlarının toplanması ve sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılması için gerekli çalışmaların tamamlanması gerekmektedir.