|
ÖZET: Sahipsiz sokak hayvanlarının toplanmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Yapılan incelemelerde, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na göre, başıboş sokak köpeklerinin toplanması gerektiği halde, Yüreğir Belediyesi’nin bu yükümlülüğü yerine getirmediği tespit edilmiştir. Şehir merkezinde sürü halinde dolaşan çok sayıda başıboş köpek, hem insan sağlığını tehdit etmekte hem de belediyeye karşı tazminat davası açılma riski taşımaktadır.
Kanunun ilgili maddeleri, yerel yönetimlerin sahipsiz hayvanları koruma ve bakımını sağlama yükümlülüğünü açıkça belirtmektedir. Büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 25.000’i aşan belediyeler, bu hayvanları toplayarak bakımevlerine götürmekle yükümlüdür. Ancak, Yüreğir Belediyesi’nin bu konuda herhangi bir adım atmadığı, hayvan bakımevi veya barınak kurmadığı gözlemlenmiştir. Bu durum, hem yasal yükümlülüklere aykırılık teşkil etmekte hem de toplum sağlığını riske atmaktadır. Sonuç olarak, mevcut yasal düzenlemelere uygun hareket edilmesi, sahipsiz sokak hayvanlarının toplanması ve bakımlarının sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu, hem insan sağlığını korumak hem de belediyenin karşılaşabileceği olası ekonomik yüklerden kaçınmak için gereklidir. |
BULGU: Sahipsiz Sokak Hayvanlarının Toplanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare bünyesinde yapılan incelemelerde, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında toplanılması zorunlu olan başıboş sokak köpeklerinin toplatılmadığı, şehir merkezinde bir kısmı sürü halinde olmak üzere çok sayıda başıboş sokak köpeklerinin bulunduğu tespit edilmiştir.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunun 6’ncı maddesinin 4’üncü ve 5’inci fıkrası;
“Madde 6- ….
Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur. Bu hayvanların öncelikle söz konusu merkezlerde oluşturulacak müşahede yerlerinde tutulması sağlanır. (Değişik son cümle: 30/7/2024-7527/4 md.) Bakımevlerine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilir ve rehabilite edilen köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılır.
Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların toplatılması ve hayvan bakımevlerinin çalışma usul ve esasları ile burada çalışan personelin niteliğine ilişkin hususlar ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Hayvan bakımevleri ve hastanelerin kurulması amacıyla Hazineye ait araziler öncelikle tahsis edilir. Amacı dışında kullanıldığı tespit edilen arazilerin tahsisi iptal edilir.”
Şeklinde düzenlenmiştir.
Aynı kanunun 7527 sayılı kanun ile değişik “Yerel yönetimlerin sorumluluğu” başlıklı Ek 1’inci maddesinde ise;
“EkMadde 1 – (Ek:9/7/2021-7332/13 md.)
Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan (…) belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve sahiplendirilinceye kadar bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurar.
Birinci fıkrada belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafından hayvan bakımevine götürülür. Hayvan bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ile il özel idareleri ise sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürür. (Değişik üçüncü ve dördüncü cümle: 30/7/2024-7527/13 md.) Bakımevlerine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilir. Rehabilite edilen köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılır.
(Değişik: 30/7/2024-7527/13 md.) Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler bakımından, geçici 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek veya sahiplendirilinceye kadar bakmak için sarf etmeyen ya da bu kaynağı başka amaçlar için sarf eden belediye başkanı ve belediye yetkililerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Bu hükümlere göre Büyükşehir Belediyeleri, İl Belediyeleri ve nüfusu 25.000’i aşan belediyeler sorumlulukları altındaki mülki idare sınırları içerisindeki sahipsiz başıboş sokak köpekleri başta olmak üzere insan ve toplum sağlığını tehdit eden sahipsiz hayvanları toplamak ve bunları sahiplendirinceye kadar kurmuş oldukları hayvan bakım evlerinde bakmakla yükümlüdürler.
Bu kapsamda, 5199 sayılı kanunun Geçici Ek 4’üncü maddesine göre, Büyükşehir Belediyeleri, İl Belediyeleri ve nüfusu 25.000’i aşan belediyelerin hayvan bakımevleri kurmak, rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için en son kesinleşmiş olan bütçe gelirlerinin binde beşi kadar kaynak ayırmaları ve ayrılan bu kaynağı sadece hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek veya sahiplendirilinceye kadar bakmak için kullanmaları kanunen zorunludur.
Kanunun Geçici Madde 4’üncü maddesinde belirtilen kaynağı ayırmayan veya ayırmış oldukları bu kaynağı başka amaçlar için kullanarak 5199 sayılı kanunda belirtilen mecburiyetleri yerine getirmeyen belediye başkanı ve belediye yetkililerine 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verileceği Ek 1’inci maddenin son fıkrasında hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede, Yapılan incelemede, Yüreğir Belediyesi tarafından sahipsiz sokak hayvanlarının toplanması için herhangi bir hayvan bakımevi ve barınak yapılmadığı, başıboş sokak köpeklerinin toplanmadığı, sokaklarda bir kısmı sürü halinde olmak üzere birçok başıboş köpeğin dolaştığı ve bunlarla ilgili olarak mevzuat hükümleri çerçevesinde herhangi bir işlem tesis edilmediği görülmüştür. Söz konusu bu durum, 5199 sayılı Kanun hükümlerine açıkça aykırılık teşkil etmekle birlikte, özellikle başıboş sokak köpeklerinin sebep olabileceği saldırılar nedeniyle insan ve toplum sağlığını tehdit etmekte ve belediyeye karşı tazminat davası açılması riskini de bünyesinde barındırmaktadır.
Bu nedenle, insan ve toplum sağlığını korumak, belediyenin karşı karşıya gelebileceği ekonomik yüklerden korunmak ve hukuk devleti olmanın gereği olarak mevcut kanuni düzenlemelerin emredici hükümlerine uygun olarak hareket ederek başıboş sokak hayvanlarının toplanması ve sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde bakımlarının yapılması gerekmektedir.