|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, şahıs işletmelerine uygulanan idari para cezalarının hatalı bir şekilde uygulandığını ortaya koymuştur. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 20. maddesi gereğince, çevre kirliliğine neden olan eylemler için kurum ve kuruluşlara üç kat idari para cezası uygulanması gerektiği belirtilmesine rağmen, bazı şahıs işletmelerine yalnızca tek kat ceza uygulanmıştır. Bu durum, denetimlerde gerçek kişi veya tüzel kişi olarak hangi tutanakların kullanılacağına dair belirsizliklerden kaynaklanmaktadır.
Denetimlerde, şahıs işletmelerinin gerçek kişi olarak değerlendirilmesi nedeniyle, bu işletmelere uygulanan cezaların eksik kalması söz konusu olmuştur. Çevre kirliliğine yol açan eylemlerin şahıslar tarafından gerçekleştirilmesi durumunda tek kat, işletmeler tarafından yapıldığında ise üç kat ceza uygulanması gerektiği açık bir şekilde ifade edilmiştir. Ancak, bazı durumlarda gerçek kişi tutanaklarının kullanılması, idari para cezalarının beklenenden daha düşük miktarlarda tahakkuk etmesine neden olmuştur. Bu bağlamda, gelecekte düzenlenecek denetim tutanaklarının Çevre Kanunu hükümleriyle uyumlu bir şekilde hazırlanması ve şahıs işletmelerine üç kat idari para cezası uygulanmasına özen gösterilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, hatalı düzenlenen tutanakların tespit edilerek ceza tutarlarının düzeltilmesi de gerekmektedir. |
BULGU: Şahıs İşletmelerine Uygulanan İdari Para Cezalarının Hatalı Uygulanması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 20’nci maddesi hükmü kapsamında kurum, kuruluş ve işletmelere idari para cezalarının üç kat uygulanması gerekirken, bazı şahıs işletmelerine tek kat uygulandığı görülmüştür.
2872 sayılı Kanun’un “İdari nitelikte cezalar” başlıklı 20’nci maddesinde, çevre kirliliğine neden olan çeşitli eylemler sonucunda verilecek para cezaları sayılmıştır.
Aynı maddede, (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezalarının kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan hüküm dışında, işletme yapısına ilişkin ayrıca bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Belirtilen hükümlere göre, çevre kirliliğine neden olan eylemlerin şahıslar tarafından gerçekleştirilmesi halinde tek kat, kurum-kuruluş ya da işletmeler tarafından gerçekleştirilmesi halinde ise üç kat idari para cezası uygulanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, denetçiler tarafından faaliyet sahibinin gerçek kişi olduğu durumlarda gerçek kişi ya da tüzel kişi denetim tutanaklarından hangisinin tutulacağı noktasında tereddüt yaşandığı ve bazı şahsa ait işletmelerde gerçek kişi tutanakları kullanıldığı için, idari para cezasının üç kat uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Belirtilen husus, olması gerekenden daha az tutarlarda idari para cezası tahakkuk ve tahsil edilmesine sebebiyet vermektedir.
Açıklanan sebeplerle, bundan sonra düzenlenecek denetim tutanaklarında, Çevre Kanunu hükümleri ile paralel şekilde, şahıs işletmelerine idari para cezalarının üç kat olarak uygulanmasına dikkat edilmesi gerektiği, ayrıca hatalı düzenlenen tutanakların da tespit edilerek ceza tutarlarının düzeltilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.