|
ÖZET: Sarf malzemelerinin hatalı muhasebeleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Belediye şirketinin, faaliyetlerinde kullanılmak üzere temin ettiği sarf malzemelerini doğrudan gider olarak kaydettiği tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri, her tacirin ticari defterlerini işletmenin finansal durumu hakkında bilgi verecek şekilde tutmasını ve ticari işlemleri açıkça göstermesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, bu yükümlülükler, vergi kanunlarıyla çelişmemektedir.
Denetim sonucunda, şirketin kırtasiye malzemelerini 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı yerine 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydettiği belirlenmiştir. Şirket, bu malzemelerin kısa sürede tüketilmesi ve sık alım yapılması gibi nedenlerle bu şekilde muhasebeleştirildiğini savunmuştur. Ancak, bu durum malzemelerin niteliğini değiştirmemektedir. Dolayısıyla, doğrudan tüketime verilmeden kullanılan sarf malzemelerinin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Bu hatalı muhasebeleştirme, şirketin finansal raporlarının doğruluğunu etkilemektedir. |
BULGU: Sarf Malzemelerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket faaliyetlerinde kullanılmak üzere alınan sarf malzemelerinin doğrudan gider yazılmak suretiyle muhasebeleştirildiği görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Defter tutma yükümlülüğü” başlıklı 64’üncü maddesinde, her tacirin, ticari defterlerini işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutmak ve bu amaçla defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu; böylece işletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesinin bu defterlerden izlenebileceği belirtilmiştir. Ancak, Kanun’un defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, saklama ve ibraz hükümlerinin VUK ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği de hüküm altına alınmıştır.
1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “V-Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” bölümünde yer alan “Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı (C) bendinde de;
cc
150. İlk Madde ve Malzeme
Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlendiği hesaptır.
İşleyişi:
Satın alındıkları ya da üretildikleri maliyet bedelleri ile bu hesabın borcuna, üretime verildiğinde, tüketildiğinde, satıldığında veya devredildiğinde ise hesabın alacağına kaydedilir.
77 Genel Yönetim Giderleri:
Bu grup yönetim fonksiyonu ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur.
770. Genel Yönetim Giderleri:
Bir işletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin giderleri bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, ” 771 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır…” denilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, üretim veya diğer faaliyetler kapsamında kullanılacak hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının borcunda takip edilmesi ve malzemeler üretime verildiğinde, tüketildiğinde, satıldığında veya devredildiğinde, Hesabın alacak tarafına kaydedilerek giderleştirilmesi gerekmektedir. 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabında ise İşletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerine ilişkin giderleri izlenmektedir.
Yapılan incelemede; Şirketin doğrudan tüketime vermediği kırtasiye malzemesi alımlarını 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı yerine 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydettiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından özetle; Şirket faaliyetlerinde kullanmak üzere alınan sarf malzemelerin birkaç hafta içerisinde tüketilmesi, sık sık alım yapılması, üretim sürecinde kullanılmaması ve düşük tutarlarda olması sebebiyle 770 Genel Yönetim Giderler Hesabına kaydedilmek suretiyle giderleştirildiği belirtilmiştir.
Ancak, satın alınan söz konusu sarf malzemelerini sık aralıklarla satın alınmış olması veyahut kısa sürede tüketilmesi bu malzemelerin sarf malzemesi olma niteliğini değiştirmeyeceğinden, Şirketin doğrudan tüketime vermediği kırtasiye malzemesi alımlarını 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı yerine 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydederek muhasebeleştirmesinin hatalı olduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, Şirketin doğrudan tüketime vermeksizin faaliyetlerinde kullandığı sarf malzemelerini 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında takip etmesi gerekmektedir.