Sarıkamış Kayak Tesisleri Üst Hakkı Bedelleri ile Hazine Paylarının İlgili Kurumlarına Ödenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Sarıkamış Kayak Tesisleri Üst Hakkı Bedelleri ile Hazine Paylarının İlgili Kurumlarına Ödenmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce Kars İl Özel İdaresine kesin tahsisleri yapılan Kars Sarıkamış Kış Sporları Turizm Merkezi kapsamındaki mekanik tesis hatları, sandalye park alanları ve kafeteryaların, tahsis kararlarında belirlenen üst hakkı bedelleri ile yıllık işletme hasılatları üzerinden hesaplanacak Hazine paylarının muhatabı kurumlara yıllar itibarıyla ödenmediği görülmüştür.
Kars Sarıkamış Kış Sporları Turizm Merkezi kapsamındaki mekanik tesis hatları ile sandalye parklarının Kars İl Özel İdaresine kesin tahsislerine ilişkin kararlarda
D) TAŞINMAZIN KULLANIM BEDELİ VE ÖDEMELER:
Üst hakkı bedeli her yıl peşin olarak ve Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmeliğin 21 inci maddesinde belirtildiği şekilde, kesin tahsis yazımızın tebligat tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde ilgili saymanlığa yatırılır. Maliye Bakanlığının firmaya tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde irtifak hakkı sözleşmesi imzalanır.
1) İlk Yıl Üst Hakkı Tesis Bedeli: Tahsis edilen taşınmazın kış turizmi amaçlı bir tahsis olması sebebiyle toplam yatırım maliyetinin %0,25’inin (bindeikibuçuk) %50’si olan … TL ‘dir.
Müteakip yıllar için kullanım bedelleri, bir önceki yıl kullanım bedelinin TÜİK tarafından açıklanan ÜFE’de (Üretici Fiyat Endeksi) meydana gelen artış oranı (bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı) kadar artırılması suretiyle hesaplanır ve tahsil edilir. Ancak bu suretle hesaplanan bedel, bir önceki yıl kullanım bedelinden az olamaz.
Ancak taşınmaz kış turizmi amaçlı tahsis edildiğinden ilk yıl için kullanım bedeli hesaplanan kullanım bedeli üzerinden %70 (yüzdeyetmiş) indirimli olarak, yani … TL tutarında tahsil edilecektir. İkinci ve üçüncü yıllarda da sözleşme hükümleri gereğince belirlenen kullanım bedelleri %70 indirim uygulanarak tahsil edilecektir.
2) Toplam Yıllık Hasılattan Yapılacak Ödeme: Tesisin işletmeye açılmasından sonra toplam yıllık işletme hasılatı üzerinden Hazinece alınacak pay, tahsis edilen taşınmaz kış turizmi amaçlı tahsis edildiğinden %0,5’tir (bindebeş). Ancak Kars ili 5084 sayılı Kanun kapsamında yer alan iller arasında olduğundan, Hazinece işletme hasılatı üzerinden alınacak %0,5 pay üzerinden %50 indirim uygulanacaktır. Diğer bir deyişle tahsis edilen taşınmazın işletmeye geçmesinden itibaren Hazinece işletme hasılatı üzerinden alınacak pay %0,25’tir.
İşletme hasılatı, işletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal veya hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen her türlü bedellerle, vade ve kur farkları, faiz ve kira gelirleri ile diğer gelirlerden oluşur ve tek düzen muhasebe sistemindeki gelir tablosunda yer alan net satışlar, diğer faaliyetlerden olağan gelir ve karlar ile olağan dışı gelir ve karların toplamı üzerinden tespit edilir. Yıllık işletme hasılatını gösteren mali tablolar 01.06.1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’na göre yetkili kılınanlara tasdik ettirilerek en geç bilanço dönemini takip eden Mayıs ayı sonuna kadar ilgili Defterdarlık/Malmüdürlüğüne verilir ve işletme hasılatından alınacak pay ilgili Defterdarlık/Malmüdürlüğüne yatırılır. Ayrıca tesislerin tamamının veya bir kısmının işletmeciliğinin üçüncü kişi veya kuruluşlara kiraya verilmesi halinde, kiraya veren kira bedeli üzerinden, kiracı/kiracılar ise kiraya verene ödedikleri kira bedeli mahsup edildikten sonra kalan yıllık işletme hasılatı üzerinden Hazineye yüzde bir oranında pay öderler. Termal ve kış turizmi amaçlı tahsisler ile tescilli taşınmaz kültür varlıkları ve korunma alanlarının tahsislerinde bu oran binde beştir. Ancak 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 2’nci maddesi kapsamında kalan illerde yapılacak yatırımlar için bu oran yüzde elli indirimli olarak uygulanır.
denilmiştir.
Tahsis kararlarında yer alan yukarıdaki düzenlemelere göre, tahsis edilen taşınmazlar için kullanım bedeli olarak toplam yatırım maliyetinin %0,25’inin %50’sine tekabül eden tutarda üst hakkı bedelinin ve taşınmazların işletmeye açılmasından itibaren yıllık toplam işletme hasılatının %0,25’i oranında hesaplanacak tutarda Hazine payının belirtilen sürelerde ilgili Defterdarlık/Malmüdürlüğüne yatırılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede Kars ili Sarıkamış ilçesi Cıbıltepe Karanlıkdere mevkiinde bulunan ve 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında; 21.519,14 metrekare yüzölçümlü M1 kodlu mekanik tesis hattı ile sandalye park alanının 13.12.2013, 18.787,96 metrekare yüzölçümlü M2 kodlu mekanik tesis hattı, sandalye park alanı ve kafeteryanın 18.05.2018, 14.844,70 metrekare yüzölçümlü M3 kodlu mekanik tesis hattı ve sandalye park alanının 17.05.2018 ve 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Kars Sarıkamış Süphan Cıbıltepe Balıkdağ Çamurludağ Turizm Merkezi Nazım/Uygulama İmar Planlarında 2.505,00 metrekare ve 4.940,00 metrekare yüzölçümlü M5 kodlu mekanik tesis hattı ile 436 ada 8 parselin 16.12.2013 tarihlerinde Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce Kars İl Özel İdaresine kesin tahsislerinin yapıldığı, ancak aradan geçen zamanda tahsis kararlarında belirtilen üst hakkı bedelleri ile Hazine paylarına ilişkin Defterdarlık/Malmüdürlüğü hesaplarına herhangi bir ödeme yapılmadığı görülmüştür.
İdare, tahsis kararlarında belirtilen üst hakkı bedelleri ile hazine paylarına ilişkin tutarların gerekli hesaplamalar yapıldıktan sonra ilgili Defterdarlık/Mal Müdürlüğü hesaplarına yatırılacağını belirtmiştir.
Tahsis kararlarında öngörülen üst hakkı bedelleri ile yıllık toplam işletme hasılatları üzerinden hesaplanacak Hazine paylarının yıllar itibarıyla hesaplanarak ödenmesi gerekmekte olup, İdare ödemelerin geciktirilmesi nedeniyle gecikme faizi ödeme yükümlülüğüyle karşı karşıya bırakılmamalıdır.