|
ÖZET: İlgili ödenek hesaplarıyla ilişkilendirilmemiş şartlı bağış ve yardımlar, 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Denetim sırasında, yaşlı bakım merkezi inşası için alınan 60.000.000 TL tutarındaki şartlı bağış ve yardımın, bütçeye gelir olarak kaydedildiği ancak ödenek olarak eklenmediği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, şartlı bağış ve yardımların gelir bütçesine kaydedilmesinin yanı sıra, ilgili ödenek hesaplarına da eklenmesi gerekmektedir.
Yönetmelik, bağış ve yardımların nasıl işlenmesi gerektiğine dair net hükümler içermektedir. Bu bağlamda, alınan şartlı bağışların, üst yöneticinin onayı ile gelir bütçesinde yer alması ve ilgili gider bütçesine eklenmesi zorunludur. Ayrıca, bu ödeneklerin amacı dışında kullanımı veya kullanılmaması durumunda, geri talep edilebileceği belirtilmiştir. Denetim sonuçlarına göre, kamu idaresi, bu bulguyla ilgili muhasebe kayıtlarının yapılmaya başlandığını ifade etmiştir. Ancak, belirli bir amaca yönelik şartlı bağış ve yardımların doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi için hem gelir hesaplarının hem de ilgili ödenek hesaplarının etkin bir şekilde kullanılması gerekmektedir. |
BULGU: Şartlı Bağış ve Yardımların İlgili Ödenek Hesaplarıyla İlişkilendirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin, yaşlı bakım merkezi yapım işinde kullanılmak üzere şartlı bağış ve yardım aldığı, bu tutarın bütçeye gelir kaydedildiği halde ödenek olarak eklenmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin; “Bağış ve yardımlar” başlıklı 17’nci maddesinde;
“(1) Herhangi bir gerçek veya tüzel kişi tarafından kamu hizmetinin karşılığı olarak veya kamu hizmetleri ile ilişkilendirilerek bağış ve yardım toplanamaz, benzeri adlar altında tahsilat yapılamaz.
Yapılan her türlü bağış ve yardımlar gelir kaydedilir. Nakdi olmayan bağış ve yardımlar ilgili mevzuatına göre değerlendirmeye tabi tutulur ve kayıt altına alınır.
Yapılan şartlı bağış ve yardımlar, üst yöneticinin onayı ile gelir bütçesinde bağış ve yardımlar bölümüne gelir yazılır ve gider bütçesinde bu hizmetin ödeneği varsa bu ödeneğe eklenir; yoksa bütçede öngörülen tertibe ödenek yazılarak tahsis amacına harcanır. Bu ödenekten amaç dışında başka bir tertibe aktarma yapılamaz.
Bu ödeneklerden malî yılsonuna kadar harcanmamış olan tutarlar, bağış ve yardımın amacı gerçekleşinceye kadar ertesi yıl bütçesine devir olunarak ödenek kaydedilir. Ancak, bu ödeneklerden tahsis amacı gerçekleştirilmiş olanlardan kalan tutarlara ilişkin ödenekleri iptal etmeye üst yönetici yetkilidir.
Bağış ve yardımlar, kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri istenildiği takdirde, bütçeye gider kaydıyla ilgilisine geri verilir. Şartlı bağış ve yardımın zamanında kullanılmaması nedeniyle doğacak zararlar ile amaç dışı kullanım nedeniyle yapılan harcamalar sorumluluğu tespit edilenlere ödettirilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 900 Gönderilecek Bütçe Ödenekleri Hesabı ile 901 Bütçe Ödenekleri Hesaplarının niteliğini açıklayan 423 ve 425’inci maddelerinde, bu hesapların belediye, bağlı idare ve birliklerin bütçelerinde öngörülen ödeneklerin, geçen yıldan devreden ödeneklerin, ödenek kalemleri arasında yapılan aktarmaların, yılı içinde yapılan ödenek ekleme ve iptallerinin, yılı içinde kaydedilen özel ödenekler ve bu ödeneklerden kullanılanlar ile ertesi yıla devreden ödeneklerin ve iptal edilen ödeneklerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Mali tablo ve raporlar üzerinde yapılan incelemede; İdare tarafından yaşlı bakım merkezi yapımı için kullanılmak üzere yıl içerisinde toplam 60.000.000 TL şartlı bağış ve yardımın kabul edilip gelir bütçesi ile ilişkilendirildiği ancak alınan şartlı bağış ve yardım tutarının belediye bütçesine ödenek olarak eklenmediği tespit edilmiştir. Hâlbuki yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince, eğer ki İdare, kişi ve kurumlardan şartlı bağış ve yardım almış ise bunları gelir bütçesine kaydettikten sonra belediye bütçesine ödenek olarak da eklemek zorundadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmaya başlandığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, belirli bir amaca tahsis edilmiş bu tür işlemlerin muhasebeleştirilmesinde gelir hesaplarının kullanımı yanında mevzuat hükümleri gereğince ilgili ödenek hesaplarının da kullanılması gerekmektedir.