|
ÖZET: Üniversiteye yapılan şartlı bağış ve yardımların muhasebeleştirilmesinde, 2023 yılı Sayıştay denetim raporları, bu gelirlerin yanlış hesaplara kaydedildiğini ortaya koymuştur. Şartlı bağış ve yardımlar, bütçeye gelir olarak kaydedilirken, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve/veya 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı yerine 600 Gelirler Hesabı’na aktarılmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür gelirlerin tahsis amacına uygun olarak kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, şartlı bağış ve yardımların, faaliyet dönemi içinde veya sonrasında belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılmasının ardından gelirler hesabına aktarılması gerektiğini belirtmektedir. Denetimlerde, bu bağışların yanlış hesaplara kaydedilmesi, muhasebe süreçlerinde uyulması gereken kurallara aykırılık teşkil etmektedir. Kamu idaresi, 2024 yılı işlemleri için gerekli adımların atıldığını ifade etse de, bu süreçle ilgili somut bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, şartlı bağış ve yardımların doğru hesaplarda izlenmesi, tahsis edilen tutarların faaliyet geliri olarak muhasebeleştirilmesi ve yıl sonu itibarıyla harcanmayan kısımların 333 Emanetler Hesabına aktarılması gerekmektedir. Bu uygulamalar, muhasebe standartlarına uyum sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Şartlı Bağış ve Yardımların Muhasebeleştirilmesinde Dönem Ayırıcı Hesapların Kullanılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversiteye yapılan şartlı bağış ve yardımların bütçeye gelir kaydedilirken, banka hesabı karşılığında ilgisine göre 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve/veya 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına kaydedilmesi gerekirken 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Şartlı bağış ve yardımlar” başlıklı 41’inci maddesinde; şartlı bağış ve yardımların alındığında, tahsis amacına uygun olarak kullanılmak üzere ilgili hesaplara, karşılıklarının ise yükümlülük olarak kaydedilmesi gerektiği, şartlı bağış ve yardımın amacı gerçekleştikçe gelir olarak kaydedileceği belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına ilişkin “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 297 ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına ilişkin “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 348’inci maddelerinde; şartlı bağış ve yardımların faaliyet dönemi sonuna kadar veya faaliyet döneminden sonraki dönemlerde şart kılınan amaçlar çerçevesinde kullanıldıklarında gelirler hesabına aktarılmak üzere bu hesaplara kaydedileceği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 333 Emanetler Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 264’üncü maddesinde ise; kamu idarelerince tahsil olunan ve gelir bütçesine gelir, ilgili daire bütçesine de ödenek kaydolunan şartlı bağış ve yardım tutarlarının yıl sonuna kadar harcanmayan kısmının 333 Emanetler Hesabına alacak, ilgisine göre 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ya da 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına borç, diğer taraftan 805 Gelir Yansıtma Hesabına alacak, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Denetimlerde, alınan şartlı bağış ve yardımların 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı veya 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı yerine 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresinin cevabında, 2024 yılı işlemlerinde şartlı bağış ve yardım niteliği taşıyan gelirler için Muhasebat Genel Müdürlüğüne çağrı açıldığı ve bunun üzerine ilgili hesapların aktif hale getirilmesinin ardından gerekli kayıtların yapılmaya başlanıldığı ifade edilmiş ise de kayıtların yapıldığına dair bir bilgi veya belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak; alınan şartlı bağış ve yardımların faaliyet dönemine göre 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler ya da 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesaplarında izlenmesi, şart kılınan amaç doğrultusunda kullanılan tutarların faaliyet geliri olarak muhasebeleştirilmesi ve yıl sonu itibarıyla harcanamayan kısmın ise 333 Emanetler Hesabına alınarak sonraki yıla aktarılması gerekmektedir.