|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Bakanlığa yapılan şartlı bağış ve yardımların muhasebeleştirilmesinde 380/480 No.lu Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesabının kullanılmadığını ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu tür bağışların bütçeye gelir kaydedilmesi ve şart kılındığı amaçlar doğrultusunda harcanabilmesi için ödenek kayıtlarının yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, 2020 yılına ait devreden tutarların yanı sıra 2021 yılında tahsil edilen bağışların önemli bir kısmının doğrudan 600 No.lu Hesapta faaliyet geliri olarak muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
2021 yılı içerisinde, toplam 478.645.854,55 TL tutarındaki şartlı bağış ve yardımın yalnızca 257.991.402,95 TL’sinin belirlenen amaçlar doğrultusunda harcandığı, geriye kalan 220.654.451,60 TL’nin ise 600 No.lu Hesapta takip edildiği görülmüştür. Bu durum, mali tabloların doğru bilgi sunmamasına neden olmaktadır. Ayrıca, şartlı bağış ve yardımların takibinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için 380/480 No.lu Hesapların kullanılması büyük önem taşımaktadır. Kamu idaresinin verdiği yanıtta, 2021 mali yılının sonlarında 380/480 No.lu Hesapların kullanılmaya başlandığı belirtilse de, henüz harcamaya dönüşmeyen tutarların varlığı, mali tabloların güvenilirliğini etkilemektedir. Sonuç olarak, Bakanlığın 2021 yılı bilançosunda ve faaliyet sonuçları tablosunda sunulan bilgiler, 380/480 No.lu Hesapların kullanılmaması nedeniyle hatalıdır. |
BULGU: Şartlı Bağış ve Yardımların Muhasebeleştirilmesinde Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesabının Kullanılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu yararına kullanılmak üzere Bakanlığa yapılan şartlı bağış ve yardımların bütçeye gelir kaydedilmesine ilişkin olarak yapılan muhasebe kayıtlarında 380/480-Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesabının kullanılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bağış ve yardımlar” başlıklı 40’ıncı maddesinde; kamu yararına kullanılmak üzere kamu idarelerine yapılan şartlı bağış ve yardımların, hizmeti yapacak idarenin üst yöneticisi tarafından uygun görülmesi halinde, bütçede açılacak bir tertibe gelir ve şart kılındığı amaca harcanmak üzere açılacak bir tertibe ödenek kaydedileceği, bu ödeneklerden malî yılsonuna kadar harcanmamış olan tutarların, bağış ve yardımın amacı gerçekleşinceye kadar ertesi yıl bütçesine devir olunarak ödenek kaydedileceği ifade edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 No.lu Hesabın işleyişini düzenleyen 298’inci maddesinde; muhasebe birimlerince şartlı bağış ve yardım olarak alınan tutarların bir taraftan ilgisine göre bu hesaba ya da 480 No.lu Hesaba alacak, ilgili hesaplara borç; nakden tahsil edilen tutarların diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği, 380 No.lu Hesapta kayıtlı şartlı bağış ve yardımlara ilişkin tutarlardan şart kılınan amaçlar doğrultusunda kullanılanların bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiş,
600 No.lu Hesabın işleyişini düzenleyen 394’üncü maddesinde; muhasebe birimlerince şartlı bağış ve yardım haricinde bağış ve yardım olarak tahsil olunan paraların bir taraftan bu hesaba, şartlı bağış ve yardımların ilgisine göre 380 ya da 480 No.lu Hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde; şartlı bağış ve yardımların bir taraftan bütçeye gelir kaydedilmesi, diğer taraftan şart kılındıkları amaç doğrultusunda harcanabilmeleri için ödenek kayıtlarının yapılması, tahsil edilip bütçeye gelir kaydı yapılan
şartlı bağış ve yardım tutarlarının, 600 No.lu Hesapta faaliyet geliri olarak değil 380/480 No.lu Hesaplarda yükümlülük olarak takip edilmesi, şart kılınan amaç doğrultusunda kullanılan tutarların ise yükümlülük olmaktan çıkarılıp faaliyet geliri olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde;
2020 yılı içerisinde kullanılmadığı için 2021 yılına devreden şartlı bağış ve yardım tutarının 271.708.624,06 TL olduğu ve bu tutarın bütçeye gelir kaydedildiği 2020 mali yılında 380/480 No.lu Hesapların kullanılmadığı,
2021 yılı içerisinde tahsil edilip ödenek kaydı yapılan 206.937.230,49 TL tutarındaki şartlı bağış ve yardımın bütçeye gelir kaydedilmesine ilişkin olarak yapılan muhasebe kayıtlarında sadece 26.619.837,87 TL’lik kısım için 380/480 No.lu Hesapların kullanıldığı, geriye kalan tutarın doğrudan 600 No.lu Hesap ile faaliyet geliri olarak muhasebeleştirildiği,
2020 yılından devreden tutarla birlikte ödenek hesaplarında kayıtlı toplam 478.645.854,55 TL tutarındaki şartlı bağış ve yardımın, 2021 yılı içerisinde 257.991.402,95 TL’lik kısmının şart kılınan amaç doğrultusunda harcandığı,
Henüz şart kılındığı amaç doğrultusunda harcamaya dönüşmeyen 220.654.451,60 TL tutarındaki şartlı bağış ve yardımın 26.619.837,87 TL’lik kısmı 380/480 No.lu Hesaplarla ilişkilendirilmiş olduğundan, geriye kalan 194.034.613,73 TL’lik tutarın Bakanlık mali tablolarında 380/480 No.lu Hesaplar yerine 600 No.lu Hesapta takip edildiği,
tespit edilmiştir.
Genel Bütçe Detaylı Hesap Planı’nda 380 ve 600 No.lu Hesaplar ile ödenek hesapları itibarıyla detay kodlar ihdas edilmiş, Bütçe Çağrısı ve Bütçe Hazırlama Rehberlerinde şartlı bağış ve yardımların finansman kodunun “08” olacağı belirtilmiş, bu suretle şartlı bağış ve yardımların takibinin sağlıklı bir şekilde yapılması hususu ilgili mevzuat aracılığıyla teminat altına alınmıştır. Bu nedenle, şartlı bağış ve yardımların şart kılındıkları amaç doğrultusunda harcanıp harcanmadığının kontrolünü sağlamak açısından 380/480 No.lu Hesapların kullanılması önem taşımaktadır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta 2021 mali yılının sonlarında 380/480 No.lu Hesapların kullanılmaya başlandığı ifade edilmiş ise de 380/480 No.lu Hesaplarla ilişkilendirilmeyen ve henüz şart kılındığı amaç doğrultusunda harcamaya dönüşmeyen şartlı bağış ve yardım tutarları mevcut olup mali tablolar bu tutarlar için doğru bilgi sunmamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde; şartlı bağış ve yardımların muhasebeleştirilmesinde 380/480 No.lu Hesapların kullanılmaması nedeniyle, Bakanlık 2021 Yılı Bilançosunun 380/480 No.lu Hesapları, Bakanlık 2021 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunun ise 600 No.lu Hesabı 194.034.613,73 TL tutarında hatalı bilgi sunmaktadır.