ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, üniversitelerin döner sermaye işletmelerinde satıcılar hesabına kaydedilen tutarların ödemeleri mevzuatta belirtilen sıraya uygun olarak gerçekleştirilmemiştir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 22. maddesi, işletmelerin nakit mevcudunun yetersiz olduğu durumlarda giderlerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, öncelikli olarak özlük haklarına ilişkin ödemeler, kamu idarelerine yapılması gereken vergi ve benzeri ödemeler ile yoğun emek gerektiren hizmet alımlarına öncelik verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

İdare, tedavi hizmetlerine yönelik kesintisiz alımların öncelikli olarak ödendiğini ifade etse de, mevzuatta belirtilen öncelik sıralamasına uyulmadığı tespit edilmiştir. Diğer giderlerin ödenmesinde ise muhasebe kayıtlarına alınma sırasının dikkate alınması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması durumunda, öncelikli giderlerin ödenmesi gerektiği halde, bu kurallara uyulmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, satıcılar hesabında kayıtlı tutarların ödenmesi sürecinde mevzuat hükümlerinin ihlal edildiği ortaya çıkmıştır.

BULGU: Satıcılar Hesabında Kayıtlı Tutarların Muhasebe Kayıtlarına Alındığı Sıraya Göre Ödenmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Satıcılar hesabına kaydedilen tutarların mevzuatta belirlenen sıraya göre ödenmediği görülmüştür.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Ödemelerin yapılmasında öncelik” başlıklı 22’nci maddesinde, işletmelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği ancak sırasıyla;
Katkı payları hariç olmak üzere özlük haklarına ilişkin ödemelere,
Kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara,
Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarın altındaki giderlere ilişkin ödemelere,
İhalesi yapılan temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, güvenlik, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmet alımları gibi yoğun emek gerektiren, düzenli ve kesintisiz yürütülmesi gereken hizmetlere ilişkin ödemelere,
Mevzuatları gereği döner sermaye gelirlerinden; personele yapılacak ek ödeme, katkı payı gibi ödemelere
öncelik verilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Mevzuat hükümlerinden idarelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle alınan mal, hizmet ve yapım karşılığı 320 Satıcılar Hesabına kaydedilen tutarlara ilişkin ilk olarak öncelikli giderlerin ödeneceği diğer ödemelerin ise muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır.
Tedavi hizmetlerine yönelik kesintisiz ve ertelenemez nitelikteki alımların İdarece öncelikli olarak ödendiği, ihalelerde vade öngörülmesi durumunda kamu menfaati dikkate alınarak ödemelerin muhasebe kayıtlarına alındığı sıra takip edilmeksizin gerçekleştirildiği İdare tarafından ifade edilmiş olsa da mevzuatta öncelik verilmesi gereken giderler sayılmış kesintisiz ve ertelenemez nitelikteki alımlar bu kapsamda değerlendirilmiştir. Diğer giderlerin ise muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği bahse konu mevzuat ile hüküm altına alınmıştır.
Hal böyle iken, satıcılar hesabında kayıtlı tutarların ödenmesi aşamasında, nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması neticesinde giderlerin mevzuatta yer alan öncelik ve kayıtlara alınma sırasına göre ödenmediği tespit edilmiştir.